Ara::

Hiç emniyetsiz kaldığınız bir an yaşadınız mı? Şüphe ve düşme korkusu arasında sıkışıp kaldınız mı? Arkadaşlarınız "Bitir şunu!" ya da "Başarırsın!" diyerek sizi cesaretlendirir. Ama içinizdeki bir taraf daha iyi bilir: Korkunun anlamlı olduğunu, sizi tehlikeden korumak istediğini bilir. Peki arkadaşlarınızı dinleyip yapacak mısınız, yoksa korkunuza kulak verip geri mi çekileceksiniz? Motivasyon size nasıl tırmanacağınızı (dağda) söyler. Sizin için neyin değerli olduğunu ortaya koyar, yükseklikte (dağın zirvesinde) hangi kararları vereceğinizi etkiler ve ayrıca kararlarınızın sonuçlarından sizi haberdar eder. Örneğin korkuyu bir kenara bırakma motivasyonuyla hareket eder ve düşmenizi engellemek isterseniz, kendinizi yaralama ya da sakatlama ihtimaliniz vardır. Herkes düşer ve eğer şimdiye kadar nasıl ustaca düşüleceğini öğrenmediyseniz, kötü bir sonuç düşme korkunuzu daha da pekiştirebilir. Bu yaklaşım, "Bitir şunu!" motivasyonunun bir yansımasıdır; ya da sporumuzdaki daha teknik ve yanıltıcı eski deyişle: "Hey evlat, kalk ve yap şunu!" Korkunuzun üstesinden gelmeye çalışırsınız ki artık onunla boğuşmak zorunda kalmayın. Ancak bu "hep ya da hiç" düşünce tarzı (hep = yaparım, geçerim; hiç = şimdi biraz bir şey yaparım ya da düşmekten korktuğum için hiç denemem), dikkatinizi şimdiki andan, korkunuzla yüzleşmeyeceğiniz hayali bir geleceğe taşır. Neticede kaya tırmanışında neredeyse her zaman bizim için yeni olan, düşebileceğimiz bir rota seçmeye çalıştığımız için bu mesele her seferinde yeniden karşımıza çıkar. Bu düşünceyle çok geçmeden düşmeyi korku ve kaygıyla dolu bir şey olarak algılamaya başlarsınız. Korku ve stres hoş olmayan durumlardır, bu yüzden onlardan kaçınırız. Ne var ki bu yöntemde, bir sporun temel unsuru olan bir şeyden kaçmak için motivasyon aramak yanlış görünüyor. Bunun yerine korkuya, riski anlamamıza ve stresi yönetmemize gerçekten yardımcı olan bir öğretmen gibi yaklaşmalıyız. Gereken şey motivasyonda bir değişimdir; bunu aşağıdaki altı soru (sırasıyla) yardımıyla başarabiliriz: 1- Hedefinizi belirleyin: Korkudan kurtulmak mı istiyorsunuz, yoksa düşmeyi bir beceri olarak mı kabul ediyorsunuz? 2- Ne zaman rahat olduğunuzu belirleyin: Gelecekte mi, şimdi mi? 3- Stres ve korkuyla ilişkinizi netleştirin: Onlardan kurtulur musunuz, yoksa onları öğretmen olarak görüp onurlandırır mısınız? 4- İşe nasıl başlayacağınızı seçin: Hep ya da hiç düşüncesiyle mi, yoksa küçük adımlarla mı? 5- Kendiniz için karar verin: Kimliğinizi yaptığınız işin sonuçlarına mı bağlıyorsunuz, yoksa ikisini birbirinden ayırıyor musunuz? 6- Kimin karar verdiğini belirleyin: Siz mi, arkadaşlarınız mı? Listeye göz gezdirirken soruları yanıtlayın. İlk seçeneği seçtiğiniz her seferde "Bitir şunu!" yaklaşımını benimsiyorsunuz demektir. Bu durumda hep ya da hiç, savaş ya da kaç hayatta kalma moduna geçerek tepki verirsiniz. Ya var gücünüzle savaşıp düşmeden aşarsınız ya da kaçıp hiçbir şey yapmazsınız. Egonuz bu sürecin tamamını yönlendirir: Ya başarmanızı umar, bu da ne kadar sert olduğunuzu kanıtlar; ya da tırmanıştan vazgeçmeniz için bahaneler üretir. Korku ve stresi kontrol etmek için gereken tek şey, yukarıdaki altı soruya ustaca yanıt vermektir; altı maddenin hepsinde ikinci seçeneği seçmek size odaklanmış bir zihniyet kazandırır. Bu, yanlış ve hatalı bir düşünceden daha sağlıklı ve daha net hedefli bir düşünceye geçiş yöntemimizdir. "Odaklanma" motivasyonunun amacı, düşmeyi bir beceri olarak öğrenmenizdir; böylece korku ve stresinizi akıllıca ve zekice yönetebilirsiniz. Bu da size, arkadaşlarınızın ya da egonuzun görüşlerine kulak vermek yerine, küçük ve uygulanabilir adımlar atma ve ne kadar korku ve direnciniz olduğuna güvenme imkânı verir. Strese doğru atılan küçük bir adım, her seferinde biraz daha büyük adımlar atmak gibi, bu korkutucu meseleden kurtulmanızı sağlar ve daha az stres yaratmanın yanı sıra bir direnç hissi oluşturur; bu iyi bir şeydir. Bu direnç, artık rahatlık ve konfor içinde olmadığınızı gösterir; aslında öğrenmenin gerçekleştiği stres alanına giriyorsunuzdur. Ama henüz duyguların tetiklendiği ve artık hiçbir şey öğrenemeyeceğiniz panik aşamasına varmış değilsiniz. Bunun yerine bu süreçlerin öncüsüsünüz; düşmeyi bir beceri olarak, bu durumu yönetmeye yönelik küçük adımları belirleyip atarak bünyenize katarsınız. Bu yüzden emniyetsiz kaldığınızda, bocalayıp tereddüt ederken "Bitir şunu" ifadesini kullanmayın; bu sizi daha odaklı kılar. Korkunuzun değerini anlamanıza ve sonuçları daha kontrol edilebilir seçimler yapmanıza yardımcı olur. Odaklanarak, düşme gibi kritik anlarda ustaca davranabilirsiniz. Böylece tırmanış sürecinin tamamından, dağa gelme sebebiniz olan şeyden de daha çok keyif alırsınız. Odaklanın Aşağıdaki altı adıma göre heyecan verici ve hırslı düşünce sistemini bırakın ve daha açık ve odaklı düşünün: 1. Hedefi belirleyin: Düşmeyi bir beceri olarak öğrenmek 2. Ne zaman rahatsınız: Tam şu an 3. Korku ve stres arasındaki ilişki: Onları öğretmenleriniz olarak onurlandırın 4. İşe nasıl başlanır: Kontrol edilebilir küçük adımlarla 5. Ego: Kimliğinizi yaptıklarınızın sonuçlarından ayırın 6. Kim seçiyor: Siz!