دق پترگان
نماد کویر و تاریخ کهن در خراسان جنوبی در دستهبندی کویردق پترگان یکی از شگفتانگیزترین دشتهای کویری و پِلیایی ایران است که در شرق استان خراسان جنوبی و در مرز ایران و افغانستان قرار دارد. این دق در واقع یک چاله تبخیری و زهکشی طبیعی شبکههای سطحی شرق خراسان جنوبی است و بخش عمده آن در خاک ایران واقع شده است. این پدیده حاصل میلیونها سال فرسایش، رسوبگذاری و تبخیر در حوضههای بسته دوران نئوژن است و بهدلیل موقعیت ژئومورفولوژیک ویژهاش، از اهمیت زمینشناسی، اکولوژیکی و گردشگری بالایی برخوردار است. دق پترگان نقش زهکش طبیعی تمامی شبکههای سطحی شرق خراسان جنوبی را دارد و تمامی آبهای روان و فصلی از ارتفاعات بیرجند، سربیشه و زیرکوه به آن سرازیر میشوند، در نتیجه سطح گستردهای از زمین با بلورهای نمک و لایههای سفید تبخیری پوشیده میشود و در فصل بارندگی به دریاچهای کمعمق تبدیل میگردد.
پوشش گیاهی این منطقه بسیار پراکنده و محدود است، اما در حاشیهها بوتههایی از نوع تاغ، گز و اسکنبیل رشد کردهاند که با حرکت ماسههای بادی، تپههای کوچک ماسهای ایجاد میکنند و سیمایی چشمنواز از کویر پترگان پدید میآورند. بهعلت بالا بودن سطح آب زیرزمینی، در برخی نقاط چاههای کمعمق دستی برای دامداری و شرب حیوانات حفر شده است، اما آب آنها شور و غیرقابلاستفاده برای انسان است. همچنین، در زمان بارندگی، سطح دق از گل بسیار چسبناک پوشیده میشود و حرکت در آن خطرناک است؛ آب در فصلهای پرآب تا شعاع چند کیلومتری بالا میآید و روستاها و محورهای اطراف در معرض تهدید آبگرفتگی و رسوبگذاری قرار دارند. این دق با ارتفاع حدود 610 متر از سطح آبهای آزاد در شرق زیرکوه قرار دارد و بخش بزرگی از آن در خاک ایران است؛ مساحت آن بیش از 2125 کیلومتر مربع گزارش شده و بخشهایی از آن تا خاک افغانستان امتداد مییابد. دق پترگان بهدلیل انتشار رسوبات نمکی، سطح صاف و مسطح و ویژگیهای زمینشناسی منحصربهفرد خود، برای علاقهمندان به چشماندازهای کویری و پدیدههای بیابانی جالب توجه است.
دق پترگان همچنین از نظر تاریخی و زمینشناسی اهمیت دارد؛ در این منطقه آثار ردپای حیوانات بزرگجثهی ماقبل تاریخ که حدود 50 میلیون سال قدمت دارند کشف شدهاند، که نشان میدهد این ناحیه زمانی باتلاقی و پرآب بوده است. مسیر دسترسی به دق پترگان از شهر قائن به سمت شرق و جادهٔ گزیک – پترگان آغاز میشود و پس از عبور از روستاهای مسیر، جاده خاکی منتهی به دق، امکان توقف خودرو در حاشیه غربی دق و ادامه مسیر پیاده را فراهم میکند. بازدید از این منطقه حدود 1.5 تا 2 کیلومتر پیادهروی سبک نیاز دارد و در مسیر میتوان تپههای ماسهای کوچک، بلورهای نمک، ترکهای سطحی زمین و بازتاب نور بر نمکزار را مشاهده کرد. بهترین زمان بازدید، اواخر زمستان تا اوایل بهار (برای دیدن منظره دریاچهای) یا اوایل پاییز (برای عکاسی از نمکزار) است. ویژگیهای بصری این منطقه شامل رنگ سفید نمک و خاک ترکخورده، بازتاب آسمان و ابرها، سکوت مطلق و افق باز است که آن را به یکی از بهترین نقاط عکاسی شب و رصد ستارگان شرق کشور تبدیل میکند.
متاسفانه هیچ نظری ثبت نشده است.