قلعه خشتی گیلوان در روستای خللر گیلوان از توابع بخش شاهرود، در جنوب شهرستان خلخال در استان اردبیل قرار دارد و از آثار ارزشمند تاریخی شمال‌غرب ایران به شمار می‌رود. این بنای باستانی که قدمت آن به دوره هخامنشیان نسبت داده می‌شود، در زمینی به وسعت حدود 6 هکتار احداث شده و با توجه به موقعیت جغرافیایی خود در ارتفاعات منطقه، نقش مهمی در کنترل مسیرهای ارتباطی میان گیلان و آذربایجان داشته است. ارتفاع این قلعه از سطح دریا حدود 1450 متر است و همین موقعیت سبب شده تا در گذشته دید مناسبی بر مسیرهای عبوری و دره‌های اطراف داشته باشد.

این قلعه با پلان مستطیلی و ابعاد تقریبی 105 متر طول و 66 متر عرض، دارای دیوارهایی با ارتفاع نزدیک به 5 متر بوده که بخش‌هایی از آن همچنان پابرجاست. مصالح اصلی بنا خشت‌های دست‌ساز با ابعاد مشخص بوده که بر روی پی سنگی استوار شده‌اند و نشان‌دهنده دانش معماری پیشرفته در دوران ساخت آن هستند. وجود برج‌هایی در فواصل مختلف پیرامون قلعه، کاربری نظامی و دیده‌بانی آن را تأیید می‌کند و احتمالاً برای حفاظت از کاروان‌ها و مسیرهای تجاری مورد استفاده قرار می‌گرفته است. همچنین در نزدیکی این محوطه، آثار یک گورستان تاریخی متعلق به دوره‌های کهن‌تر نیز شناسایی شده که بر اهمیت باستان‌شناسی منطقه می‌افزاید.

دسترسی به قلعه خشتی گیلوان از طریق روستای گیلوان در منطقه شاهرود خلخال امکان‌پذیر است و مسیر آن از میان طبیعت کوهستانی و چشم‌اندازهای جنگلی عبور می‌کند. بهترین زمان بازدید از این اثر تاریخی فصل‌های بهار و تابستان است که شرایط آب‌وهوایی معتدل و طبیعت منطقه در زیباترین حالت خود قرار دارد. این اثر ارزشمند به دلیل فرسایش طبیعی و کمبود حفاظت‌های اصولی، نیازمند توجه جدی در حوزه مرمت و نگهداری است و بازدید از آن باید با رعایت اصول طبیعت‌گردی مسئولانه و حفظ بافت تاریخی انجام شود.