روستای چراغیل (جراغیل) یکی از روستاهای تاریخی و گردشگری شهرستان آذرشهر در استان آذربایجان شرقی است که در دهستان ینگجه و حدود 15 تا 17 کیلومتری شمال شرقی آذرشهر و 55 کیلومتری تبریز قرار دارد. این روستای ارزشمند در دره‌ای شیب‌دار و در دامنه کوه‌های سهند واقع شده و به دلیل برخورداری از طبیعت بکر، چشم‌اندازهای کوهستانی و مجموعه‌ای کم‌نظیر از خانه‌های سنگی و دستکند، از متفاوت‌ترین جاذبه‌های تاریخی و طبیعی شمال‌غرب ایران به شمار می‌رود. همجواری روستا با دره یوشانه، کوه بوستان و چشمه سویوخ بلاغ نیز بر جذابیت طبیعی آن افزوده است.

مهم‌ترین ویژگی روستای چراغیل، وجود آثار متعلق به دوره‌های مختلف تاریخی در بافت روستا است؛ به‌گونه‌ای که در کوچه‌های آن می‌توان سه دوره معماری را مشاهده کرد. خانه‌های سنگی و دستکند که قدمت آن‌ها به هزاره‌های پیش از میلاد نسبت داده می‌شود، قدیمی‌ترین بخش روستا را تشکیل می‌دهند و در کنار آن‌ها خانه‌های خشتی و گلی مربوط به دوره‌های پس از میلاد و ساختمان‌های جدید امروزی قرار گرفته‌اند. یکی دیگر از شاخص‌ترین آثار این روستا، مسجد سنگی چراغیل با قدمتی بیش از 500 سال است که به‌طور کامل در دل صخره تراشیده شده و بدون استفاده از مصالح ساختمانی ساخته شده است. ستون‌های سنگی، شبستان، نورگیرها و ورودی این مسجد همگی حاصل هنر سنگ‌تراشی استادکاران گذشته هستند و ارزش تاریخی و معماری بالایی دارند.

دسترسی به روستای چراغیل از طریق جاده آذرشهر امکان‌پذیر است و پس از طی حدود 15 تا 17 کیلومتر به سمت شمال شرقی، می‌توان به این روستای تاریخی رسید. مسیر آسفالته بوده و با خودروی شخصی یا وسایل نقلیه عمومی قابل دسترسی است. بهترین زمان بازدید از چراغیل، فصل‌های بهار و تابستان است؛ زمانی که طبیعت دامنه‌های سهند سرسبز، رودخانه فصلی پرآب و آب‌وهوای منطقه بسیار مطبوع است. هنگام بازدید نیز با خودداری از ورود به بخش‌های آسیب‌پذیر دستکندها، حفظ پاکیزگی محیط، احترام به بافت روستا و آثار تاریخی و پرهیز از آسیب رساندن به سازه‌های سنگی، می‌توان در حفظ این میراث ارزشمند برای نسل‌های آینده سهیم بود.