قلعه گلی محمدآباد
دژی خاموش از روزگار اشکانی در حاشیه قم در دستهبندی قلعه تاریخیقلعه گلی محمدآباد یکی از بناهای تاریخی استان قم است که در شهرستان قم، بخش مرکزی، دهستان قمرود و در مجاورت روستای محمدآباد قرار دارد. این قلعه از آثار برجایمانده از دوره اشکانی به شمار میرود و در میان جاذبههای تاریخی این بخش از شهرستان قم جای گرفته است. بنای قلعه با استفاده از خشت و گل ساخته شده و ساختار آن تصویری از معماری و شیوههای ساخت بناهای دفاعی در روزگار باستان ارائه میدهد. قلعه گلی محمدآباد در 5 آذر 1380 با شماره ثبت 4422 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این قلعه در نزدیکی کاروانسرای سنگی محمدآباد قرار دارد و قرار گرفتن این دو اثر تاریخی در کنار یکدیگر، محدوده محمدآباد را به یکی از نقاط قابل توجه برای علاقهمندان به آثار باستانی و تاریخی در استان قم تبدیل کرده است.
قلعه گلی محمدآباد بنایی خشتی و گلی است که احتمالاً با هدف ایجاد یک دژ مستحکم برای حفاظت و پناه گرفتن ساخته شده و امروزه بخشهایی از ساختار تاریخی آن همچنان در منطقه باقی مانده است. معماری خشتی بنا و استفاده از گل بهعنوان مصالح اصلی، از ویژگیهای مهم آن محسوب میشود و بقایای قلعه، تصویری از شیوه ساخت بناهای خشتی در دوره اشکانی ارائه میکند. این اثر در کنار کاروانسرای سنگی محمدآباد، مجموعهای از دو بنای تاریخی متعلق به دو دوره متفاوت را در یک محدوده ایجاد کرده است؛ بهگونهای که در یک سوی این محوطه، قلعهای با پیشینه اشکانی و در سوی دیگر کاروانسرایی از دوره سلجوقی قرار دارد. با وجود ارزش تاریخی قلعه، اقدامات لازم برای حفظ و حراست مناسب از آن بهطور کامل انجام نشده و بنا در معرض فرسایش و آسیب قرار دارد؛ ازاینرو هنگام بازدید باید از ورود غیرضروری به بخشهای ناپایدار، دستکاری خشتها و دیوارها یا جابهجایی مصالح تاریخی خودداری کرد.
برای دسترسی به قلعه گلی محمدآباد باید به استان قم، شهرستان قم و محدوده روستای محمدآباد در دهستان قمرود رفت. این قلعه در حدود 50 کیلومتری شمالشرقی قم و در مسیر بزرگراه قم–گرمسار قرار دارد و به دلیل قرارگیری کاروانسرای سنگی محمدآباد در مجاورت آن، میتوان بازدید از هر دو اثر را در یک برنامه گردشگری انجام داد. بهترین زمان بازدید از قلعه، فصلهای معتدل سال، بهویژه بهار و پاییز است؛ زیرا شرایط آبوهوایی منطقه در این زمان برای حضور در فضای باز مناسبتر خواهد بود. در طبیعت پیرامون قلعه باید از تردد بیدلیل روی بقایای بنا، تخریب پوشش گیاهی، ایجاد آتش و رها کردن زباله خودداری کرد و برای حفاظت از دیوارهای خشتی و گلی، از لمس یا بالا رفتن از بخشهای فرسوده و ناپایدار بنا پرهیز کرد.
متاسفانه هیچ نظری ثبت نشده است.