کاروانسرای سرایان که با نام رباط شاه‌عباسی نیز شناخته می‌شود، از بناهای تاریخی دوره صفویه در شهر سرایان، استان خراسان جنوبی است. این بنا بخشی از بافت تاریخی سرایان را شکل می‌دهد؛ شهری که به‌دلیل برخورداری از کاروانسراها، آب‌انبارها و دیگر بناهای تاریخی، از مقاصد فرهنگی مهم منطقه به شمار می‌رود. کاروانسرای سرایان در تاریخ 10 خرداد 1382 با شماره ثبت 8733 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و در 26 شهریور 1402 نیز همراه با 53 کاروانسرای تاریخی دیگر ایران، در پرونده «کاروانسراهای ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. این بنا در گذشته محلی برای استراحت و اقامت کاروانیان در مسیر سفر بوده و امروزه نیز به‌دلیل قرارگیری در مرکز شهر، یکی از جاذبه‌های تاریخی شاخص سرایان محسوب می‌شود.

کاروانسرای سرایان به شیوه دوایوانی ساخته شده و بخش‌های مختلفی مانند سردر ورودی، هشتی، صحن مرکزی، حجره‌های متعدد، دو ایوان، انبار، فضاهای خدماتی و اصطبل را در خود جای داده است. ورودی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد و سردر مرتفع آن با طاق جناغی و تزئینات کاربندی، جلوه‌ای شاخص به ورودی بخشیده است. پس از عبور از سردر و هشتی، صحن مرکزی کاروانسرا قرار گرفته که حجره‌های متعدد پیرامون آن برای استراحت و اقامت کاروانیان استفاده می‌شده‌اند. در دو ضلع شمالی و جنوبی صحن، دو ایوان با طاق‌های جناغی قرار دارد و راهروهای گوشه‌های صحن نیز به انبارها، فضاهای خدماتی و اصطبل منتهی می‌شوند. بخش مرکزی صحن نسبت به سطح حجره‌ها و ایوان‌ها گودتر ساخته شده که این اختلاف سطح، در گذشته برای جابه‌جایی و بارگیری آسان‌تر بار چهارپایان کاربرد داشته است. مصالح اصلی بنا آجر است و ساختار آن نمونه‌ای قابل توجه از معماری کاروانسراهای دوره صفوی در خراسان جنوبی به شمار می‌رود. کار مرمت بنا از سال 1384 آغاز شد و در سال 1388 به پایان رسید و پس از آن بخشی از کاروانسرا به موزه مردم‌شناسی اختصاص یافت؛ به همین دلیل بازدید از این مجموعه علاوه بر آشنایی با معماری تاریخی، فرصتی برای شناخت فرهنگ و شیوه زندگی مردم منطقه نیز فراهم می‌کند.

کاروانسرای سرایان در میدان کوثر شهر سرایان قرار دارد و به‌دلیل قرارگیری در محدوده شهری، دسترسی به آن از طریق مسیرهای داخل شهر و وسایل حمل‌ونقل شهری مانند تاکسی امکان‌پذیر است. برای بازدید از بنا و موزه مردم‌شناسی، بهتر است در ساعات اداری و زمان فعالیت مجموعه مراجعه شود و پیش از سفر، شرایط و ساعت بازدید بررسی شود. بهترین زمان سفر به سرایان و بازدید از جاذبه‌های تاریخی آن، فصل‌های بهار و پاییز است که هوای منطقه برای گردش و پیاده‌روی مناسب‌تر است. در زمان بازدید نیز رعایت حریم بخش‌های تاریخی، خودداری از لمس یا آسیب‌رساندن به آجرها و تزئینات بنا، توجه به محدودیت‌های تعیین‌شده برای ورود به بخش‌های مختلف و نریختن زباله در محوطه، از مهم‌ترین اصول گردشگری مسئولانه به شمار می‌رود.