کاروانسرای چاه کوران
یادگار تاریخی مسیر کهن خراسان در راور در دستهبندی جاذبهکاروانسرای چاه کوران یکی از بناهای تاریخی شهرستان راور در استان کرمان است که در مسیر تاریخی جاده خراسان و حدود 55 کیلومتری شمال شهر راور قرار دارد. این کاروانسرا در ناحیهای گرم و خشک ساخته شده و از جمله استراحتگاههای بینراهی بوده که برای توقف کاروانها، استراحت مسافران و نگهداری چهارپایان در مسیرهای ارتباطی قدیم مورد استفاده قرار میگرفته است. این بنا مربوط به اواخر دوره قاجار است و نام سید هدایتالله سیرجانی بهعنوان بانی آن در منابع تاریخی آمده است؛ سفرنامه غلامحسینخان افضلالملک نیز از کاروانسرایی یاد میکند که سید هدایتالله سیرجانی برای اهل کاروان ساخته بود. کاروانسرای چاه کوران در تاریخ 28 دی 1379 با شماره 2946 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و در شهریور 1402 نیز همراه با مجموعه کاروانسراهای ایرانی، در قالب پرونده «کاروانسراهای ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت و از این نظر جایگاهی مهم در میان میراث تاریخی استان کرمان دارد.
کاروانسرای چاه کوران با پلان تقریباً مربعشکل و مساحتی حدود 1024 مترمربع ساخته شده و هر ضلع آن حدود 32 متر طول دارد. بنا دارای چهار برج در گوشهها، ورودی، هشتی، حجرههای پیرامون حیاط مرکزی، ایوانکهای کوچک با طاق جناغی و فضاهایی برای نگهداری چهارپایان است و ساختار آن با الگوی رایج کاروانسراهای برونشهری مناطق کویری ایران هماهنگ است. برای ورود به بنا ابتدا باید از هشتی عبور کرد که حجرههایی در دو طرف آن قرار داشته و سپس به حیاط مرکزی رسید؛ حجرهها در اطراف حیاط قرار گرفتهاند و پشت آنها راهروهایی برای نگهداری حیوانات وجود داشته است. پوشش گنبدی، آجرکاری خفتهراسته و طاقهای جناغی از ویژگیهای معماری آن محسوب میشوند. در گذشته در میانه حیاط چاهی با آب شور برای استفاده چهارپایان وجود داشته و در بیرون کاروانسرا نیز قناتی با آب شیرین جریان داشته که امروزه تنها بقایایی از آن بر جای مانده است. قرارگیری بنا در یکی از مسیرهای تاریخی ارتباطی میان کرمان و خراسان، ظرفیت آن برای پذیرش همزمان چند کاروان و همچنین ثبت جهانی آن در کنار دیگر کاروانسراهای تاریخی ایران، اهمیت تاریخی و گردشگری چاه کوران را افزایش داده است. درباره وجه تسمیه «چاه کوران» نیز روایتی محلی وجود دارد که آن را به ماجرای کور شدن تعدادی از افراد در زمان نادرشاه افشار نسبت میدهد؛ با توجه به تفاوت روایتهای تاریخی درباره این موضوع، این داستان را بیشتر میتوان بهعنوان یک روایت محلی درباره نام بنا در نظر گرفت.
برای دسترسی به کاروانسرای چاه کوران باید از شهر راور به سمت شمال و در مسیر جاده خراسان حرکت کرد؛ این بنا حدود 55 کیلومتر با شهر راور فاصله دارد و به دلیل قرارگیری خارج از محدوده شهری، استفاده از خودروی شخصی برای بازدید مناسبتر است. با توجه به گرم و خشک بودن منطقه و شرایط آبوهوایی نامناسبتر در ماههای گرم، فصلهای پاییز و زمستان و بهطور کلی نیمه سرد سال، زمان مناسبتری برای بازدید از این بنای تاریخی محسوب میشوند. برای بازدید از کاروانسرا حدود دو ساعت زمان میتواند کافی باشد، هرچند گشتوگذار در مسیر تاریخی اطراف آن زمان بیشتری نیاز خواهد داشت. به دلیل قرارگیری بنا در محیطی خارج از شهر، همراه داشتن آب آشامیدنی، پوشیدن کفش مناسب و توجه به شرایط جاده و وضعیت هوا اهمیت دارد. در بازدید از این اثر تاریخی نیز باید از جابهجایی یا آسیب رساندن به مصالح و بخشهای باقیمانده بنا، نوشتن یادگاری روی دیوارها و رها کردن زباله در محوطه خودداری کرد و برای حفظ این میراث تاریخی، تنها در مسیرهای قابل استفاده حرکت و از ورود به بخشهای آسیبپذیر بنا بدون مجوز پرهیز کرد.
متاسفانه هیچ نظری ثبت نشده است.