روستای خانقاه

روستای خانقاه از توابع بخش مرکزی شهرستان پاوه در استان کرمانشاه و از روستاهای تاریخی و گردشگری منطقه اورامانات است که در حدود دو تا سه کیلومتری جنوب و جنوب‌غربی شهر پاوه و در میان کوه‌های دالانی و آتشگاه قرار دارد. این روستا در ناحیه‌ای کوهستانی و در میان باغ‌های میوه جای گرفته و از چهار سو با طبیعت و باغ‌های اطراف احاطه شده است. پیدایش روستا را به دوره یزدگرد سوم ساسانی نسبت می‌دهند و وجود بنای قدیمی حوضخانه در داخل روستا نیز از نشانه‌های قدمت تاریخی آن به شمار می‌رود. خانقاه با معماری پلکانی، خانه‌های سنتی، کوچه‌ها و دالان‌های متعدد و چشم‌انداز کوهستانی، نمونه‌ای ارزشمند از بافت روستایی هورامان است و نام آن نیز با پیشینه این محل به‌عنوان یکی از کانون‌های کهن عرفان، تصوف و حضور درویشان و صوفیان پیوند دارد.

بافت پلکانی و فشرده روستا، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های خانقاه است؛ خانه‌های قدیمی عمدتاً با مصالح بومی مانند سنگ، چوب و خاک ساخته شده‌اند و در برخی بخش‌ها بام یک خانه به‌عنوان حیاط خانه‌ای دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. دالان‌های متعدد و قدیمی روستا نیز از ویژگی‌های معماری آن هستند که نمونه‌هایی از آن‌ها همچنان با ساختار سنتی خود باقی مانده‌اند. قرار گرفتن خانه‌ها در برابر کوه آتشگاه، وجود باغ‌های گردو، گلابی، انار، انجیر و توت و چشمه‌هایی مانند شلم ناو، همروله، هانه شیخ حسن، بیار، هه‌رزه‌لو و گارا، بر جذابیت طبیعی روستا افزوده است. اهالی خانقاه به زبان کردی با گویش هورامی سخن می‌گویند و باغداری، کشاورزی و دامداری در کنار صنایع دستی از فعالیت‌های سنتی آنان است. گیوه‌بافی، نمدمالی، گلیم‌بافی، موج‌بافی و جاجیم‌بافی و همچنین تولید محصولات لبنی، نان‌ها و کلوچه‌های سنتی و میوه‌های باغی از جمله ظرفیت‌های فرهنگی و اقتصادی روستا هستند. آیین‌های نوروز، شب چله، اعیاد دینی، بازی‌های محلی، مولودی‌خوانی و موسیقی بومی نیز بخشی از فرهنگ زنده خانقاه را شکل می‌دهند.

برای دسترسی به روستای خانقاه باید از شهر پاوه به سمت جنوب و جنوب‌غربی حرکت کرد و پس از طی مسیری کوتاه به روستا رسید؛ مسیر دسترسی روستا ماشین‌رو است و فاصله کم آن با پاوه، امکان بازدید در قالب سفرهای یک‌روزه را فراهم می‌کند. بهار و تابستان بهترین زمان سفر به خانقاه هستند؛ در این فصل‌ها هوای روستا معتدل و مطبوع است و باغ‌ها، ارتفاعات، چشمه‌ها و پوشش گیاهی اطراف در زیباترین حالت خود قرار دارند. پاییز نیز با رنگ‌های متنوع طبیعت برای علاقه‌مندان به عکاسی جذاب است و زمستان‌های سرد و برفی روستا چهره‌ای متفاوت از خانقاه به نمایش می‌گذارد. هنگام بازدید، بهتر است از ورود بدون اجازه به باغ‌ها و خانه‌های روستایی خودداری شود، زباله‌ای در طبیعت و اطراف چشمه‌ها رها نشود، به پوشش گیاهی آسیب وارد نشود و آرامش و حریم زندگی اهالی مورد احترام قرار گیرد.