غار بتخانه

غار بتخانه یکی از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی شهرستان کوهدشت در استان لرستان است که در حدود ۱۸ کیلومتری جنوب‌شرقی این شهر، در دل کوه دمچهر قرار دارد. این غار که با نام غار بتخانه قرعلیوند نیز شناخته می‌شود، به‌واسطه ساختار آهکی و شکل‌های طبیعی سنگی خود، جلوه‌ای متفاوت از چشم‌اندازهای زمین‌شناختی منطقه را به نمایش می‌گذارد. نفوذ آب در لایه‌های آهکی طی زمان، موجب شکل‌گیری رسوبات و قندیل‌های سنگی شده و بخش‌هایی از سقف و دیواره‌های غار را به رنگ سفید درآورده است. شکل برخی از ستون‌ها و ساختارهای آهکی به پیکره‌هایی شبیه بت شباهت دارد و نام غار نیز به همین ویژگی نسبت داده می‌شود.

غار بتخانه حدود ۲۰۰ متر طول و به‌طور متوسط ۲۰ متر پهنا دارد و از دو بخش شمالی و جنوبی تشکیل شده است که بخش شمالی آن وسعت بیشتری دارد. ستون‌ها، قندیل‌ها و رسوبات آهکی، از دیدنی‌ترین ویژگی‌های این غار هستند و در کنار دالان‌ها و فضاهای داخلی، چشم‌اندازی طبیعی و تماشایی پدید آورده‌اند. بقایای سفال‌های شکسته و سنگ‌های چخماق کشف‌شده در غار نیز از اهمیت باستان‌شناختی آن حکایت دارند و احتمال استفاده انسان در دوره‌های گذشته از این مکان را مطرح می‌کنند. دهانه غار در بخش‌هایی به‌دلیل رسوبات و موانع طبیعی محدود شده است و ورود به آن ممکن است به عبور خمیده از قسمت‌های تنگ نیاز داشته باشد؛ ازاین‌رو، بازدید از فضای داخلی آن با گردش در یک غار معمولی تفاوت دارد و به آمادگی، تجهیزات مناسب و همراهی راهنمای آشنا به غارنوردی نیازمند است.

برای رسیدن به غار بتخانه، باید از شهر کوهدشت به سمت روستای دمچهر در محدوده قرعلیوند حرکت کرد و سپس بخشی از مسیر را پیاده‌روی کرد تا به دهانه غار در دامنه کوه رسید. مسیر دسترسی از میان زمین‌های کشاورزی، ارتفاعات و پوشش درختی منطقه می‌گذرد. بهار و اوایل تابستان، در صورت مساعد بودن شرایط جوی و دسترسی ایمن، زمان مناسبی برای بازدید از این جاذبه است. بازدید از فضای داخلی غار باید با همراهی راهنمای باتجربه غارنوردی، چراغ پیشانی، کفش مناسب و تجهیزات ایمنی انجام شود؛ زیرا بخش‌هایی از ورودی تنگ و مسیر داخلی تاریک و ناهموار است. همچنین باید از لمس یا شکستن قندیل‌های آهکی، جابه‌جایی سفال‌ها و دیگر بقایای تاریخی، روشن کردن آتش و رها کردن زباله در غار خودداری کرد تا ارزش طبیعی و باستان‌شناختی این اثر حفظ شود.