Çehel Hane Mağarası

Çehel Hane (Çele Hane) Mağarası, Buşehr Eyaleti'ndeki en şaşırtıcı tarihi ve doğal yapılardan biridir. Berazcan şehrine 27 kilometre uzaklıkta, Saadabad'a bağlı Zirab köyünün yakınında yer alır. Bu mağaralar, Şapur Nehri'nin batı kıyısında yüksekliği 200 metreyi bulan kayalıklar üzerindedir; nehir suyu burada, dikey duvarlara sahip ve bir kilometreden uzun bir boğazın içinden akar. Aynı bölgede antik Tevec şehrinin kalıntıları hâlâ görülebilir ve şehir halkının tehlike anında savunma ve sığınak olarak Çele Hane kaya kalesini kullandığı söylenir.

Çehel Hane Mağarası, kumtaşı ve sıkışık kil yapıdaki kayaların içine oyulmuştur ve nehir yatağından yüksekliği yaklaşık 50 metredir. Bu kaya kalesi geçmişte 40 odadan oluşuyordu; zamanla aşınma nedeniyle bazı bölümleri çökmüş ve bugün 20 oda ayakta kalmıştır. Bu nedenle adı "Çehel Hane"den "Çele Hane"ye dönüşmüştür. Yapı topluluğu üç katlı (aşkub) olarak inşa edilmiştir; her katta birkaç giriş ağzı, farklı boyutlarda çeşitli odalar, nişler, iç sütunlar ve yağ kandilleriyle aydınlatma için ayrılmış yerler bulunuyordu.

Katlardaki odalar dar eyvanlarla birbirine bağlanıyordu; katlar arasındaki ulaşım merdiven veya halat yoluyla sağlanıyordu. Ön taraftaki eyvanlar aslında dış kısımları yıkılmış odaların kalıntılarıdır. Bu alanların bugünkü yüzölçümü yaklaşık 500 metrekareye ulaşır ve kriz zamanlarında 2000'den fazla kişinin burada sığınabildiği söylenir. Şapur Nehri'nin aşağı kesiminde savunma amaçlı üç mağara topluluğu daha bulunsa da hiçbiri genişlik ve önem bakımından Çele Hane'nin yanına yaklaşamaz. Bu yer; tarihi mimariyi, eşsiz doğal konumu ve geçmişin bilinmeyen sırlarını bir araya getirerek onu bölgenin en değerli turistik ve kültürel cazibe merkezlerinden biri hâline getirmiştir.