Yezd Ateşgedesi

Verhram Ateşgedesi veya Behram Ateşgedesi adlarıyla da bilinen Yezd Ateşgedesi, İran'daki Zerdüştlerin en önemli ve en kutsal dini merkezlerinden biri sayılır. Yapı, Yezd ilinin Yezd şehrinde yer alır ve I. Pehlevi döneminde inşa edilmiştir. Ateşgede, Markar Meydanı'nda ve Ayetullah Kaşani Caddesi üzerinde bulunur; Yezd'de yaşayan Zerdüştlerin ibadethanesi ve kutsal Behram Ateşi'nin muhafaza edildiği yer olarak bilinir. «Ateşgede» sözcüğü «ateş evi» anlamına gelir ve eskiden yalnızca dini bir mekân değil, aynı zamanda evlerin ocakları için ateş alınan bir yerdi; «yeşil ocak» ya da «kör ocak» gibi kültürel kavramlar da bu kökten gelir.

Sasaniler döneminde başmobed'in emriyle yakılan Behram Ateşi, Zerdüştlerin üç büyük ve kutsal ateşinden biri olarak kabul edilir. Bu ateş tarih boyunca farklı yerlerde saklanmış ve sonunda 1313 Hicri Şemsi (1934) yılında Yezd Ateşgedesi'ne nakledilmiştir. Ateşgedenin inşası Rıza Şah Pehlevi'nin emriyle ve Hindistan Zerdüştlerinin maddi desteğiyle gerçekleştirilmiştir. Şu anda Behram Ateşi bu ateşgedede yanmaktadır ve Zerdüştlerin kutsal ateşinin tarih boyunca zaferinin ve sürekliliğinin bir simgesi olarak bilinmektedir.

Ateşgede binası yaklaşık 1,4 metre yüksekliğindeki bir kaide üzerine inşa edilmiş olup çam ve selvi ağaçlarıyla yemyeşil, geniş bir avlunun ortasında yer alır. Taş sütun başlıkları ve giriş kapısının üzerindeki güzel Feriher (Fravahar) motifi yapıya göz alıcı bir görünüm kazandırmıştır. Binanın karşısındaki su havuzu da Zerdüşt kültüründe su ve ateş unsurlarının uyumunun simgesidir. Yapının zarif sütun başlıkları ve taş işçiliği İsfahanlı sanatçılar, güzel çinileri ise Yezdli çini ustaları tarafından yapılmıştır. Bu ateşgedenin mimarisi, Parsilerin ateş tapınaklarının tarzından esinlenmiştir.

Yezd Ateşgedesi'ne ulaşmak için Ayetullah Kaşani Caddesi üzerinden Markar Meydanı'na gidilebilir. Burası resmî tatil günleri dışında haftanın her günü açıktır. Kültürel ve dini açıdan bakıldığında, eski İran'da ateş kutsal bir konuma sahipti; çünkü aydınlığın, saflığın ve yaşamın simgesiydi ve toplantıların ile dini törenlerin ana odağı sayılırdı. Yezd Ateşgedesi de yalnızca Zerdüştlerin ibadet ettiği ve dini törenlerini yaptığı bir yer değil, aynı zamanda yüzyıllar boyunca İranlıların tarihinin, kültürünün ve manevi kimliğinin bir simgesidir.