Behistan Kalesi

«Kühen Dej», «Dudkeş-i Cin», «Taht-ı Dev» veya «Kale-i Dev» adlarıyla da bilinen Behistan Kalesi, Zencan Eyaleti'nin Mahneşan ilçesinde, Kızıl Özen (Kızılözen) Nehri'nin hemen yanında yer alır. Bu tarihî kale, bölgedeki 20 önemli kaleden biridir; Kızıl Özen Nehri kıyısındaki stratejik konumu ve konglomera dağlarının içine kurulmuş olması nedeniyle tarih boyunca savunma üssü olarak kullanılmıştır. Bu kadim kalenin Medler dönemine ait olduğu söylenir, bazı araştırmalar ise onu Ahameniş dönemine bağlar; bununla birlikte arkeolojik bulgular, kalenin İslam sonrası dönemde, özellikle hicri kameri 5. ila 6. yüzyıllarda kullanıldığını göstermektedir.

Kalenin yapımında dağ ustalıkla oyulmuş; içinde İran mimarisi tarzında elle açılmış odalar, koridorlar ve merdivenler oluşturulmuştur. Kalenin iç mekânı, savunmayı ve farklı bölümler arasındaki bağlantıyı kolaylaştırmak amacıyla tasarlanmış odalardan, koridorlardan ve merdivenlerden oluşur. Bazı odaların tavanları sivri biçimlidir ve içlerinde yağ kandillerini koymak için yerler bulunur. Kalenin üst katları savunma amacıyla kullanılmış, alt katlar ise depo ve erzak saklama yeri olarak değerlendirilmiştir. Kalenin en yüksek bölümünde taş ve sarucdan (kireç harcı) yapılmış, 7'ye 3 metre ölçülerinde bir havuz bulunur; bu havuzun suyu pişmiş toprak borularla sağlanırdı.

Behistan Kalesi'ni ziyaret etmek, eski İran'ın tarihini ve mimarisini benzersiz bir biçimde deneyimlemenizi sağlar. Kaleye ulaşmak için önce Mahneşan ilçesine gitmeniz gerekir; kale, Mahneşan'ın yaklaşık 10 ila 20 kilometre güneydoğusunda, Behistan Köyü'nün yakınında yer alır. Kaleye giden yol dağda yürüyüş gerektirir; bu nedenle ziyaretçilerin uygun dağcılık ekipmanı yanlarında bulundurmaları önerilir. Bu tarihî eseri sonbahar ve kış mevsimlerinde ziyaret etmeniz tavsiye edilir; çünkü daha ılıman hava daha keyifli bir deneyim sunar. Ayrıca tarihî yapının korunması, taşlara zarar verilmemesi ve yıpranmış noktalardan geçilmemesi gibi sorumlu doğa turizmi kurallarına uymak büyük önem taşır.