Sabet Pasal Sarayı

"İran'ın Versay'ı" veya "Taş Saray" olarak da bilinen Sabet Pasal Sarayı, 1357 (1979) Devrimi öncesinde Tahran'ın en büyük ve en görkemli konutlarından biriydi. Saray, ünlü İranlı iş insanı ve Bahai inancı mensubu Habibullah Sabet Pasal'a aitti ve devrimden sonra müsadere edildi. Saray binası, Tahran'ın Emaniye bölgesinde, Cordan Caddesi'nin kuzey ucunda yer alır ve 11.500 metrekareden fazla bir alana sahiptir. Sarayın tasarımı, Fransa'daki Versay Sarayı kompleksinde bulunan Petit Trianon Şatosu örnek alınarak yapılmıştır; boyutları ve mimarisiyle büyük Avrupa saraylarını andırır.

Sabet Pasal Sarayı'nın mimarisi, 1340'lı yıllar (1960'lar) İran'ındaki yaygın modern mimari akımların aksine, görkemli Avrupa yapılarından esinlenilerek neoklasik tarzda inşa edilmiştir. Beyaz mermer cephesi, yüksek sütunları ve gösterişli iç dekorasyonuyla bu yapı, Pehlevi döneminin lüks ve ihtişamının simgelerinden sayılır. Bu büyük konakta geniş bir havuz bulunur ve geleneksel İran mimarisi tarzında bir su akıntısı binanın altından geçer. Ayrıca sarayın bahçesinde küçük bir açık hava tiyatrosu tasarlanmış ve gece davetleri için büyük bir otopark planlanmıştır. Evin asıl yapı alanı yaklaşık iki bin metrekaredir ve iki ana kat ile geniş bir bodrum kata yayılır.

Sarayın iç dekorasyonu, 19. yüzyılda kraliyet aileleri için yaptığı tasarımlarla ünlenen Fransız firması Maison Jansen tarafından gerçekleştirilmiştir. Konağın iç mekânında Belçika'dan getirilmiş kalın ve koyu renkli perdeler, sade klasik alçı süslemeler, uyumlu renklerde duvar kâğıtları ve mermer çerçeveli büyük şömineler bulunur. Sarayın ağır ahşap kapıları bir Fransız şatosundan Emaniye'ye getirilmiş olup çevreleri çiçek motifli alçı işlemelerle bezenmiştir. Mimari ile iç dekorasyonun bu birleşimi sarayın ihtişamını ve görkemini gözler önüne serer ve onu Tahran'ın en dikkat çekici modern mimari eserlerinden biri haline getirir. İslam Devrimi'nden sonra Sabet Pasal Sarayı müsadere edilmiş, konaklama merkezi ve otel olarak kullanılmıştır. 1396 (2017) yılında bu yapı, 31744 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir.