Bedak Sultan Türbesi

Bedak Sultan Türbesi, Batı Azerbaycan Eyaleti'ndeki Mahabad şehrinin en önemli tarihî eserlerinden biridir. Safevi dönemine uzanan bu yapı, İran Ulusal Eserler Listesi'nde de kayıtlıdır. Türbe, Mahabad şehrinin güneybatı kesiminde, tarihî bir tepenin üzerinde ve "Gümbezan" ya da "Gonbedan" adı verilen eski mezarlığın içinde yer alır. Şirhan'ın oğlu ve Sarım Bey Mükri'nin torunlarından olan Bedak Sultan, Safevi döneminde Mahabad'ın saygın yöneticilerinden biriydi. Şehrin imarı için gösterdiği çaba ve halka karşı iyi davranışı sayesinde halk arasında büyük saygı ve sevgi görmüştü. Mahabad'daki birçok önemli tarihî yapının onun hüküm sürdüğü dönemde inşa edildiği söylenir. Bu nedenle Bedak Sultan'ın türbesi bugün şehrin en bilinen tarihî cazibe noktalarından biri hâline gelmiştir.

Safevi dönemine özgü mimariyle inşa edilen türbede dört köşe kırmızı tuğlalar, kum ve kireç harcı ile taş temel bir arada kullanılmıştır. Yapı; kuzey bölümü, güney bölümü ve kubbeli orta mekân olmak üzere üç kısımdan oluşur. Yapının ana kubbesi yaklaşık altı metre yüksekliğinde olup orta mekânın üzerinde yükselir. Yapının iki yanında simetrik kemerli nişler ve girişler görülür; bunlar Safevi mimarisinin belirgin özellikleri arasında sayılır. Türbe, giriş mekânı ve Bedak Sultan'ın mezarının bulunduğu orta oda olmak üzere iki ana bölümden oluşur. Yapının çevresinde Mükri hanedanının yakınlarına ait başka mezarlar da vardır. Buranın ilginç özelliklerinden biri, tuğla duvarlarda açılmış küçük oyuklardır. Yerel halk, bir dilekle birlikte bu oyuklara bir taş konduğunda taş yerinde kalırsa dileğin gerçekleşeceğine inanır. Yapının iç mekânı bugün ziyarete kapalı olsa da dış cephesi ve tarihî çevresi hâlâ turistlerin ve tarih meraklılarının ilgisini çekmektedir.

Bedak Sultan Türbesi'ni ziyaret etmek için Mahabad şehrine gitmek, ardından Nübüvvet Caddesi üzerinden İstiklal Meydanı ve Bağ-ı Şayegan mahallelerine doğru ilerlemek gerekir. Türbeye ulaşım tamamen şehir içindedir ve kolaydır; yılın her mevsiminde ziyaret edilebilir. Yine de ılıman havası ve türbenin çevresindeki yeşil ortam nedeniyle ilkbahar ile sonbaharın başı daha uygun bir ziyaret zamanı sayılır. Turistler bu tarihî yapıyı gezerken duvarlara zarar vermekten, hatıra yazısı yazmaktan ve yapının tarihî bölümlerini tahrip etmekten kaçınmalıdır; böylece bu değerli Safevi eseri gelecek nesiller için de korunabilir.