Emcedüleşraf Konağı

Emcedüleşraf Konağı, Kürdistan Eyaleti'nin Sanandec şehrinde, Selahaddin Eyyubi Caddesi üzerinde yer alan, Kaçar dönemine ait değerli tarihi yapılardan biridir. Bu konak, İsfahanlı tüccar Mir Ebutalib'in siparişi üzerine ve İsfahan'ın seçkin ustalarının katkısıyla Hicri kameri 1217 yılında inşa edilmiştir. Yapının inşası, Kürdistan'ın o dönemki valisi Emanullah Han Erdelan'ın hüküm sürdüğü dönemde gerçekleşmiş ve konak, daha en başından şehrin en önemli konut ve tören yapılarından biri olarak tanınmıştır. Konağın Sanandec'in tarihi dokusunda yer alması ve Kaçar dönemindeki kültürel ve dini akımlarla bağlantısı, tarihi değerini ikiye katlamıştır.

Bu konak aslında konut mekânları ile bir tören salonunun birleşiminden oluşmaktaydı; salonu Muharrem aylarında hüseyniye olarak ve yas törenlerinin yapıldığı yer olarak kullanılırdı. Yapının mimarisi, iki katlı üç kapılı ve beş kapılı odalardan, ortasında dikdörtgen bir havuz bulunan taş döşeli bir iç avludan, hamamdan ve hizmet mekânlarından oluşur. Konağın göz alıcı süslemeleri en belirgin özelliklerinden sayılır; Arabesk (islimi) motifli zarif alçı işlemeleri, Batı tarzından esinlenen resimler, hüseyniyedeki sanatkârane çini işçiliği ve renkli camlı orsi pencereler, Kaçar mimari sanatının eşsiz bir görünümünü sergiler. Yapıda kullanılan malzemeler alçı, tuğla, kireç, sarooc harcı ve samanlı çamurdan oluşur; süsleme malzemelerinin bir kısmı İsfahan'dan Sanandec'e getirilmiştir.

Emcedüleşraf Konağı'na, Sanandec şehir merkezindeki Selahaddin Eyyubi Caddesi üzerinden kolayca ulaşılabilir; yapı kent dokusunun içinde yer alır. Bu tarihi eseri ziyaret etmek için en iyi zaman ilkbahar ile sonbaharın başıdır; bu dönemde Sanandec'in hava koşulları daha ılımandır ve şehrin tarihi dokusunu gezmek daha keyiflidir. Ziyaretçiler bu tarihi komplekste bulundukları sırada yapının zarif süslemelerine zarar vermekten, alçı işlemelere ve tarihi duvarlara dokunmaktan ve her türlü kirletme ya da tahribattan kaçınmalıdır; böylece bu değerli Kaçar mimarisi mirası gelecek nesiller için korunabilir.