حمام گلشن

حمام گلشن در شهر لاهیجان و در استان گیلان قرار دارد و در محله تاریخی «میدان»، روبه‌روی مسجد جامع لاهیجان و بقعه چهارپادشاهان واقع شده است. این بنای ارزشمند که امروز در فهرست آثار ملی ایران با شماره 1442 ثبت شده، از یادگارهای دوره قاجار به‌شمار می‌رود و ساخت آن در دوران سلطنت فتحعلی‌شاه قاجار و به فرمان حاکم وقت لاهیجان انجام گرفته است. تاریخ احداث حمام بر اساس منابع تاریخی به حدود سال 1239 هجری قمری بازمی‌گردد و همین پیشینه، آن را به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های معماری سنتی استان تبدیل کرده است.

حمام گلشن در دوران رونق خود یکی از حمام‌های مهم شهر بود و ساختاری دقیق و حساب‌شده داشت. بنا دارای دو سربینه یا رخت‌کن مجزا بود؛ سربینه بزرگ‌تر که ورودی اصلی از آن‌جا آغاز می‌شد برای استفاده عموم طراحی شده بود و سربینه کوچک‌تر در فضایی دنج‌تر قرار داشت و بیشتر برای افراد مرفه مورد استفاده بود. معماری حمام با عناصر سنتی منطقه مانند آجرهای قرمز محلی، خشت، ملات گل و آهک شکل گرفته بود و وجود خزینه‌ها و حوضچه‌های متعدد، امکان تأمین آب گرم و سرد را فراهم می‌کرد. آب حمام از چاهی به عمق حدود 10 متر برداشت می‌شد که نشان‌دهنده سامان‌دهی دقیق بنا برای تأمین نیازهای بهداشتی شهر در آن دوران است. با گذشت زمان و گسترش شهری، به‌ویژه توسعه خیابان حافظ جنوبی، بخش‌هایی از سربینه و دیگر قسمت‌های حمام تخریب شد و زلزله سال 1369 نیز آسیب‌هایی بر پیکره بنا وارد کرد؛ آسیب‌هایی که مرمت‌های بعدی تنها بخشی از آن را جبران کرد و موجب شد امروز تنها بخشی از ساختار اصلی همچنان پا برجا باشد.

برای دستیابی به حمام گلشن کافی است وارد مرکز شهر لاهیجان شوید و به محله تاریخی «میدان» بروید؛ بنای حمام در مقابل مسجد جامع و بقعه چهارپادشاهان به‌راحتی قابل شناسایی است و دسترسی شهری آسانی دارد. بهترین زمان بازدید از این اثر، فصل بهار و اوایل تابستان است؛ دورانی که آب‌وهوای گیلان معتدل و مطبوع است و گشت‌وگذار در بافت قدیمی شهر با تجربه دیدار یک اثر تاریخی ارزشمند ترکیب می‌شود. از آن‌جا که بخشی از حمام آسیب‌دیده یا مرمت‌نشده باقی مانده، توصیه می‌شود بازدیدکنندگان احترام لازم را نسبت به بنا رعایت کنند، از ورود به بخش‌های فرسوده خودداری کنند، زباله‌ای بر جای نگذارند و از نوشتن یا وارد کردن هرگونه آسیب بر دیوارها یا سازه‌ها پرهیز نمایند تا این میراث ارزشمند برای سال‌های آینده محفوظ بماند.