شمس‌العماره یکی از شاخص‌ترین بناهای تاریخی تهران است که در مجموعه کاخ گلستان و در محدوده منطقه 12 این شهر قرار دارد. این عمارت باشکوه که در دوره ناصرالدین‌شاه قاجار ساخته شد، با ارتفاعی حدود 35 متر، در زمان خود مرتفع‌ترین بنای تهران به شمار می‌رفت و به‌عنوان نخستین نماد شهری پایتخت شناخته می‌شد. شمس‌العماره که به «خورشید عمارت‌ها» نیز شهرت دارد، نمونه‌ای برجسته از تلفیق معماری ایرانی و اروپایی است و به‌نوعی آغازگر سبک نوینی در معماری دوره قاجار محسوب می‌شود. این بنا علاوه بر ارزش‌های معماری، به‌دلیل قرارگیری در قلب تاریخی تهران و نزدیکی به بازار بزرگ، یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری پایتخت به شمار می‌رود.

از نظر معماری، شمس‌العماره بنایی پنج‌طبقه با دو برج متقارن است که با استفاده از مصالح سنتی مانند آجر و در عین حال بهره‌گیری از اسکلت فلزی، ساختاری پیشرو در زمان خود داشته است. تزئینات داخلی شامل آینه‌کاری‌های چشم‌نواز، گچ‌بری‌های ظریف، کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ و نقاشی‌هایی با الهام از طبیعت و معماری اروپایی، جلوه‌ای منحصربه‌فرد به این عمارت بخشیده‌اند. ایوان شاه‌نشین با چشم‌اندازی رو به حیاط کاخ، یکی از مهم‌ترین فضاهای این بناست که در گذشته محل برگزاری مراسم رسمی بوده است. از دیگر ویژگی‌های مهم شمس‌العماره می‌توان به نصب اولین ساعت عمومی تهران بر فراز آن اشاره کرد؛ ساعتی که هدیه‌ای از ملکه ویکتوریا بود و صدای ناقوس آن در سراسر شهر شنیده می‌شد. همچنین این عمارت محل مخابره نخستین تلگراف در تهران نیز بوده و از این جهت، جایگاهی ویژه در تاریخ معاصر ایران دارد.

برای بازدید از شمس‌العماره، باید به خیابان 15 خرداد و مجموعه کاخ گلستان مراجعه کنید. دسترسی به این مجموعه از طریق مترو (ایستگاه 15 خرداد) بسیار آسان است و پس از پیاده‌روی کوتاهی می‌توان به این بنای تاریخی رسید. بهترین زمان بازدید از این عمارت فصل‌های بهار و پاییز است که شرایط آب‌وهوایی تهران مطلوب‌تر بوده و بازدید از محوطه کاخ لذت‌بخش‌تر است. در حال حاضر امکان بازدید از بخش‌هایی از این بنا برای عموم فراهم است. با توجه به ارزش تاریخی و فرهنگی این اثر، رعایت اصول گردشگری مسئولانه از جمله عدم آسیب به تزئینات، رعایت نظم و حفظ پاکیزگی محیط، برای نگهداری از این میراث ارزشمند ضروری است.