پناهگاه حیات وحش نایبندان یکی از ارزشمندترین مناطق تحت حفاظت ایران و بزرگ‌ترین پناهگاه حیات وحش کشور است که در جنوب شهرستان طبس، استان خراسان جنوبی قرار دارد. این منطقه با وسعتی بیش از یک میلیون و چهارصد و نود هزار هکتار، در سال 1380 به فهرست مناطق تحت حفاظت سازمان حفاظت محیط زیست ایران افزوده شد و امروزه یکی از مهم‌ترین ذخیره‌گاه‌های تنوع زیستی در نواحی کویری کشور به شمار می‌رود. نایبندان در عمق کویر مرکزی ایران و در میان دشت‌های وسیع، تپه‌ماهورها، شوره‌زارها و ارتفاعات پراکنده واقع شده و به دلیل دورافتادگی، کمترین میزان دخالت انسانی را تجربه کرده است. وجود ارتفاعاتی مانند قله نایبند با ارتفاع 3009 متر و قله علی‌آباد با ارتفاع 2450 متر، همراه با چشمه‌های متعدد آب شیرین و شور، شرایط مناسبی را برای شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات وحش ایران فراهم کرده است.

پناهگاه حیات وحش نایبندان به عنوان مهم‌ترین زیستگاه یوزپلنگ آسیایی در ایران شناخته می‌شود و جمعیت قابل توجهی از این گونه ارزشمند در آن زندگی می‌کنند. علاوه بر یوز، گونه‌هایی مانند کفتار راه‌راه، جبیر، شاه‌روباه، گربه شنی، سیاه‌گوش، کل و بز، قوچ و میش، پلنگ، روباه شنی، تشی و شغال نیز در این منطقه زیست دارند. تنوع پرندگان نیز بسیار چشمگیر است و گونه‌هایی همچون هوبره، زاغ بور، تیهو، کبک، کوکر گندمی، عقاب طلایی، شاهین، شاه‌بوف و بالابان در زیستگاه‌های مختلف آن مشاهده می‌شوند. از دیگر جاذبه‌های طبیعی این پناهگاه می‌توان به غار کفتار، چشمه‌های آب سرد و گرم، سرزمین سیاه، دق‌های وسیع، جنگل‌های طبیعی تاغ، کاروانسراهای تاریخی مسیر جاده ابریشم و چشم‌اندازهای منحصربه‌فرد کویری اشاره کرد. تاکنون بیش از 177 گونه گیاهی در این منطقه شناسایی شده که گونه‌هایی مانند تاغ، بادام کوهی، انجیر وحشی، گون درختچه‌ای، چوبک تماشایی و زیره کرمانی از مهم‌ترین آن‌ها هستند و ارزش حفاظتی بالایی دارند.

دسترسی به پناهگاه حیات وحش نایبندان از طریق جاده‌های طبس–راور و یزد–طبس امکان‌پذیر است و بیشتر مسیرهای داخلی منطقه خاکی و مناسب خودروهای دو دیفرانسیل هستند. به دلیل وسعت زیاد، بکر بودن منطقه و نبود امکانات رفاهی گسترده، بازدید از این پناهگاه بهتر است با هماهنگی اداره محیط زیست و همراهی راهنمایان محلی انجام شود. بهترین زمان بازدید از نایبندان، فصل‌های پاییز، زمستان و اوایل بهار است که دمای هوا برای طبیعت‌گردی و حیات‌وحش‌نگری مناسب‌تر است. از آنجا که این منطقه زیستگاه گونه‌های بسیار ارزشمند و در معرض خطر انقراض است، گردشگران باید از خروج از مسیرهای مجاز، ایجاد آلودگی، روشن کردن آتش در مناطق حساس، نزدیک شدن به حیات وحش و هرگونه آسیب به پوشش گیاهی خودداری کنند تا این اکوسیستم کم‌نظیر برای نسل‌های آینده حفظ شود.