روستای فارسیان قانچی

روستای فارسیان قانچی از توابع بخش چشمه‌ساران شهرستان آزادشهر در استان گلستان است و در منطقه‌ای کوهستانی در مسیر جاده آزادشهر به شاهرود قرار دارد. این روستا حدود 35 کیلومتری جنوب شرقی آزادشهر و 115 کیلومتری گرگان، مرکز استان گلستان، واقع شده است. قرارگیری فارسیان در میان ارتفاعات، جنگل‌های سرسبز و منابع آبی متعدد، چشم‌اندازی طبیعی و متفاوت به آن بخشیده است. ساختار پلکانی خانه‌ها در دامنه کوه نیز یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های روستا است که باعث شده فارسیان قانچی به «ماسوله گلستان» شهرت پیدا کند. این روستا از نظر تاریخی و فرهنگی نیز اهمیت دارد و به‌عنوان دومین بافت تاریخی روستایی استان گلستان در فهرست آثار غیرمنقول کشور به ثبت رسیده است. ساکنان فارسیان از تبار ترک‌های قزلباش و ایلات قشقایی هستند و زبان ترکی همچنان در میان مردم محلی رواج دارد.

بافت تاریخی و معماری سنتی فارسیان قانچی از مهم‌ترین جاذبه‌های این روستا به شمار می‌رود. خانه‌های قدیمی روستا عمدتاً با استفاده از خشت خام، گل، سنگ، چوب و آجر ساخته شده‌اند و برخی از آن‌ها در دو طبقه قرار دارند؛ طبقه همکف در گذشته برای نگهداری دام یا فعالیت‌های تجاری و طبقه بالایی برای سکونت استفاده می‌شده است. کوچه‌های باریک، پیچ‌درپیچ و مسقف روستا که در میان مردم محلی «سابات» نامیده می‌شوند، در کنار گورستان تاریخی با سنگ‌مزارهای خاص، آسیاب آبی قدیمی، درگاه کاروانسرای قدیمی و چنارهای کهن، تصویری از گذشته روستا را پیش چشم گردشگران قرار می‌دهند. در اطراف فارسیان نیز طبیعتی متنوع شامل جنگل‌های هیرکانی، جنگل‌های بلوط، رودخانه‌ها و چشمه‌ها وجود دارد و از جاذبه‌های طبیعی شناخته‌شده منطقه می‌توان به آبشار کفترخانه، یخچال طبیعی و دشت اسب‌های وحشی اشاره کرد. کشاورزی و دامپروری نیز به دلیل وجود چشمه‌سارها و رودخانه‌های پرآب، از فعالیت‌های اصلی مردم روستا محسوب می‌شود و همین موضوع سبب شده است زندگی و فرهنگ روستایی همچنان بخش مهمی از هویت فارسیان باشد.

برای دسترسی به روستای فارسیان قانچی باید خود را به شهرستان آزادشهر در استان گلستان رساند و سپس از مسیر جاده آزادشهر به شاهرود و مسیر جنوب شرقی آزادشهر به سمت روستا حرکت کرد؛ فاصله روستا تا آزادشهر حدود 35 کیلومتر است. برای رسیدن به برخی جاذبه‌های طبیعی پیرامون روستا، مانند دشت اسب‌های وحشی، پیمایش کوهستانی نیز لازم است و در اطلاعات موجود مسیر این دشت حدود هفت کیلومتر در مناطق کوهستانی ذکر شده است. بهار و تابستان بهترین زمان سفر به فارسیان قانچی هستند؛ زیرا در این دوره هوا معتدل‌تر است و طبیعت منطقه در شرایط مناسبی برای پیاده‌روی، گشت‌وگذار و طبیعت‌گردی قرار دارد. در هنگام بازدید از روستا و طبیعت اطراف آن، باید به بافت تاریخی، حریم خانه‌های اهالی و فرهنگ جامعه محلی احترام گذاشت، از آسیب‌زدن به بناهای قدیمی و پوشش گیاهی خودداری کرد، زباله‌ها را در طبیعت رها نکرد و در مسیرهای طبیعی از ایجاد آلودگی و برهم‌زدن آرامش حیات‌وحش پرهیز کرد.