کاروانسرای خان
یادگار صفوی در قلب بازار تاریخی خوی در دستهبندی جاذبهکاروانسرای خان یکی از بناهای تاریخی شهر خوی در استان آذربایجان غربی است که در بافت مرکزی شهر و در مجاورت بازار تاریخی خوی قرار دارد. این کاروانسرا از بناهای برجایمانده از دوره صفوی به شمار میرود و به دلیل قرار گرفتن خوی در مسیر تاریخی جاده ابریشم، در گذشته محل توقف و استراحت مسافران و بازرگانان داخلی و خارجی و مکانی برای دادوستد کالا بوده است. کاروانسرا در ضلع غربی بازار قرار گرفته و از یک سو به راسته بازار خوی و از سوی دیگر به خیابان طالقانی دسترسی دارد؛ موقعیتی که پیوند میان فعالیتهای تجاری، بازار و محل اقامت کاروانیان را در ساختار تاریخی شهر نشان میدهد. این اثر در 7 مهر 1381 با شماره 6233 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و در شهریور 1402 نیز همراه با مجموعه «کاروانسراهای ایرانی» در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت.
کاروانسرای خان در گذشته به صورت چهارایوانی ساخته شده بود که امروزه دو ایوان آن در بخشهای شمالی و شرقی باقی مانده است. چهار دیوار بنا از سنگ سفید ساخته شده و مجموعه در گذشته حدود 40 حجره برای استقرار بازرگانان و مسافران داشته است؛ حجرههایی که در کنار آنها فضاهایی مانند قهوهخانه و پستو نیز وجود داشته و کاربری تجاری و خدماتی کاروانسرا را تکمیل میکردند. ورودی اصلی بنا از سمت خیابان طالقانی با یک در چوبی بزرگ شکل گرفته و بالای آن بالکنی چوبی قرار دارد، در حالی که ورودیهای دیگر کاروانسرا از سمت بازار امکان ارتباط مستقیم با بخشهای مختلف بازار تاریخی خوی را فراهم میکنند. در بخش ورودی بازار نیز گنبدی با تزئینات معماری دیده میشود. فضای داخلی کاروانسرا مشجر است و حوضی در محوطه آن قرار دارد و وجود المانهای مرتبط با کاروانها نیز حالوهوای تاریخی بنا را برای بازدیدکنندگان تداعی میکند. در برخی منابع، ساخت این مجموعه به احمدخان دنبلی، حاکم خوی، نسبت داده شده است؛ شخصیتی که با تأمین امنیت مسیرهای تجاری و رونق بخشیدن به تجارت، زمینه توسعه اقتصادی خوی را فراهم کرد. کاربری کاروانسرا امروزه بیشتر تجاری است و همچنان بخشی از فعالیتهای آن در ارتباط با فضای بازار و کسبوکار قرار دارد.
دسترسی به کاروانسرای خان از طریق بافت مرکزی شهر خوی امکانپذیر است و ورودی اصلی آن از خیابان طالقانی، در محدوده کوچه مجلس، قرار دارد؛ همچنین ورودیهای دیگر بنا به بازار تاریخی خوی ارتباط دارند و میتوان بازدید از کاروانسرا را با گشتوگذار در بازار و بافت تاریخی اطراف آن ترکیب کرد. با توجه به قرارگیری جاذبه در بافت شهری، بازدید از آن در بیشتر روزهای سال امکانپذیر است، اما فصلهای بهار و پاییز به دلیل شرایط آبوهوایی مناسبتر خوی برای گشتوگذار در فضای تاریخی شهر انتخاب مطلوبتری هستند. هنگام بازدید بهتر است به فعالیتهای تجاری جاری در حجرهها و حریم کسبه احترام گذاشته شود، از آسیبزدن به عناصر معماری و تزئینات تاریخی خودداری شود و در صورت بازدید از بازار و بناهای اطراف، اصول گردشگری مسئولانه و حفظ پاکیزگی محیط رعایت شود.
متاسفانه هیچ نظری ثبت نشده است.