روستای قطرم

روستای قطرم از روستاهای تاریخی و گردشگری شهرستان بافق در استان یزد است که در دامنه غربی کوه‌های باجگان و در فاصله حدود ۴۵ تا ۴۸ کیلومتری جنوب شرقی بافق قرار دارد. این روستا که در میان دره‌های کوهستانی شکل گرفته، به دلیل معماری پلکانی خانه‌ها و قرار گرفتن بام خانه‌ها در امتداد یکدیگر، به «ماسوله کویر» شهرت یافته است. قطرم با نام‌های «قدرم» و «قدرام» نیز شناخته می‌شود و قدمت آن حدود ۵ هزار سال عنوان شده است. خانه‌های سنگی، کوچه‌های باریک، تودرتو و مسقف و قرار گرفتن روستا در میان ارتفاعات، چهره‌ای متفاوت از یک آبادی کویری به آن بخشیده‌اند. شرایط جغرافیایی ویژه قطرم باعث شکل‌گیری تنوع قابل توجهی در کشاورزی نیز شده و در دامنه‌های مختلف آن محصولاتی مانند خرما، بادام، گردو، مرکبات، گندم، جو و انواع سبزیجات و صیفی‌جات کشت می‌شود. مردم روستا نیز در کنار کشاورزی و دامداری، به فعالیت‌های معدنی و تولید صنایع دستی مانند حصیربافی، سبدبافی و بافت محصولات پشمی اشتغال دارند.

یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های قطرم، هماهنگی میان طبیعت کوهستانی و ساختار سنتی روستا است. کوچه‌های غیرهم‌سطح و مسقف معروف به «کوچه آشتی‌کنان» در میان خانه‌هایی با ورودی‌های کوتاه و کوچک امتداد دارند و معماری آن‌ها با شرایط اقلیمی منطقه ارتباط نزدیکی دارد. در اطراف روستا نیز چشمه‌های متعددی مانند چشمه درب گوشین، سنگ قصاب، آب سی بزی، پیروزی و مرغون قرار گرفته‌اند که برخی از آن‌ها در میان اهالی ارزش فرهنگی و مذهبی ویژه‌ای دارند. قلعه دختر در بالادست چشمه درب دز، قبرستان خورشیدی، آرامگاه پیر قطرم، تأسیسات آبی و آسیاب‌های قدیمی از دیگر جلوه‌های تاریخی و فرهنگی منطقه هستند. ارتفاعات اطراف روستا نیز با صخره‌ها و اشکال طبیعی خاص، از جمله سازه سنگی شبیه دسته هاون یا جوغن، برای علاقه‌مندان به طبیعت‌گردی، کوهنوردی و صخره‌نوردی جذاب‌اند. پوشش گیاهی منطقه شامل درختان بنه، ارس، بادام کوهی و انجیر وحشی و گیاهانی مانند آنغوزه و زیره است و در کنار آن، گونه‌هایی از حیات وحش مانند بز، کل، میش، قوچ، کبک و تیهو در ارتفاعات و دشت‌های اطراف دیده می‌شوند. آیین‌هایی مانند تالوگردانی و پخت آش هنگ، بازی‌های محلی و پوشش سنتی مردم نیز بخشی از میراث فرهنگی زنده قطرم را تشکیل می‌دهند.

برای دسترسی به قطرم باید ابتدا به شهر بافق رفت و از مسیر جنوب شرقی این شهر وارد جاده منتهی به روستا شد؛ مسیر بافق تا قطرم جاده‌ای کوهستانی و آسفالته است و امکان دسترسی با خودرو شخصی و وسایل نقلیه عمومی از بافق وجود دارد. بهترین زمان سفر به قطرم، به‌ویژه برای طبیعت‌گردی و گشت‌وگذار در روستا، فصل‌های بهار و پاییز است؛ در بهار دامنه‌ها و طبیعت اطراف سرسبزتر می‌شوند و در پاییز نیز چشم‌اندازهای طبیعی و فعالیت‌های مرتبط با برداشت انار جلوه خاصی پیدا می‌کنند. تابستان‌های گرم و زمستان‌های سرد منطقه باعث می‌شوند سفر در این دو فصل نیازمند توجه بیشتری به شرایط آب‌وهوایی باشد. گردشگران هنگام بازدید بهتر است ضمن احترام به بافت تاریخی، زندگی روزمره و آیین‌های مردم محلی، از تخریب پوشش گیاهی و آلودگی چشمه‌ها و طبیعت جلوگیری کنند، زباله‌های خود را در محیط رها نکنند و با خرید محصولات کشاورزی، صنایع دستی و خوراکی‌های محلی مانند کماج و کشک‌بادمجان به اقتصاد جامعه محلی کمک کنند.