قلعه یاوری

قلعه یاوری یکی از بناهای تاریخی شهر طالخونچه در شهرستان مبارکه استان اصفهان است که در ورودی این شهر قرار دارد. طالخونچه از شهرهای جنوب غربی استان اصفهان محسوب می‌شود و در فاصله حدود ۷۰ کیلومتری مرکز استان قرار گرفته است. این قلعه با وسعتی در حدود ۷ هزار متر مربع، از مجموعه‌های تاریخی قابل توجه منطقه به شمار می‌رود و قدمت آن به دوره قاجار بازمی‌گردد. ساختار قلعه و قرارگیری آن در ورودی شهر، این بنا را به یکی از آثار شاخص معماری سنتی طالخونچه تبدیل کرده است. قلعه یاوری در مهرماه سال ۱۴۰۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

در معماری قلعه یاوری، بخش‌های مسکونی و دفاعی در قالب یک مجموعه محصور در کنار یکدیگر شکل گرفته‌اند. این بنا شامل سه خانه، دو برج کبوتر و هفت برج نگهبانی است که هرکدام بخشی از ساختار و کارکرد مجموعه را تشکیل می‌داده‌اند. برج‌های نگهبانی از عناصر شاخص این قلعه هستند و برج‌های کبوتر نیز نشان‌دهنده توجه به نگهداری و پرورش کبوتر در ساختار زندگی سنتی آن دوران‌اند. با وجود ارزش تاریخی و معماری این مجموعه، بخش زیادی از آن در گذر زمان تخریب شده است و قسمت‌های باقی‌مانده نیازمند حفاظت و مرمت هستند. وسعت بنا و تنوع عناصر معماری آن، قلعه یاوری را به یکی از ظرفیت‌های قابل توجه گردشگری تاریخی شهرستان مبارکه تبدیل کرده است. 

برای دسترسی به قلعه یاوری باید از مسیرهای منتهی به شهرستان مبارکه و شهر طالخونچه استفاده کرد؛ این بنا در ورودی شهر قرار دارد و از اصفهان نیز می‌توان از طریق جاده اصفهان به مبارکه و ادامه مسیر به سمت طالخونچه به آن رسید. فصل‌های بهار و پاییز به دلیل برخورداری از آب‌وهوای معتدل‌تر، زمان مناسبی برای بازدید از این اثر تاریخی و گشت‌وگذار در شهر هستند. با توجه به تخریب بخش‌هایی از بنا، بازدیدکنندگان باید از ورود به قسمت‌های ناپایدار، بالا رفتن از برج‌ها و دست‌کاری دیوارها و اجزای باقی‌مانده خودداری کنند. همچنین رعایت پاکیزگی محوطه و احترام به حریم اثر تاریخی، در حفظ این میراث معماری اهمیت دارد.