Dir Gaçin Kervansarayı

İran'ın en eski ve en büyük kervansaraylarından biri olan Dir Gaçin Kervansarayı, Kum Eyaleti'nde, Kevir Milli Parkı'nın tam ortasında yer alır. Bu tarihi yapı, Kum şehrinin yaklaşık 80 kilometre kuzeydoğusunda, Rey-Kum yolunun eski güzergâhı üzerinde bulunur. Kervansarayın geçmişi Sasanilere uzanır; Selçuklu ve Safevi dönemlerinde onarılmış ve genişletilmiştir. Mimarisinin eşsiz özellikleri ve geniş boyutları sayesinde bu kervansaray "İran kervansaraylarının anası" olarak ünlenmiştir.

Yaklaşık 12.000 metrekarelik alana sahip olan Dir Gaçin Kervansarayı, dört eyvanlı planla tasarlanmıştır. Yapının köşelerinde dört yuvarlak burç, ana girişin iki yanında ise iki yarı oval burç bulunur. İç mekânlar arasında 44 konaklama odası, dört büyük salon (ahır), mescit, özel bir şebistan, yem deposu, değirmen, hamam ve tuvaletler yer alır. Kervansarayın yapımında tuğla, alçı, kireç ve harç kullanılmıştır. Kervansarayın mescidi büyük olasılıkla bir Sasani ateşgâhının üzerine inşa edilmiştir ve iç mekânında süsleme bulunmaz.

Dir Gaçin Kervansarayı, 1382 yılı Mehr ayının 1'inde (Solar Hicri) 10408 kayıt numarasıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne eklendi. 26 Şehrivar 1402'de (Solar Hicri) UNESCO Dünya Mirası Komitesi'nin 45. oturumunda, İran Kervansarayları dosyası İran'ın yirmi yedinci tarihî ve doğal eseri olarak Dünya Mirası Listesi'ne alındı ve Dir Gaçin Kervansarayı da bu dosyaya dâhil edildi. Tahran'dan Dir Gaçin Kervansarayı'na ulaşmak için Tahran-Kum yoluna girilip yaklaşık 115 kilometre sürdükten sonra Kevir Milli Parkı giriş yoluna sapılır. Bu yol doğrudan kervansarayın bulunduğu yere ulaşır. Günümüzde Dir Gaçin Kervansarayı, Kum Eyaleti'nin turistik cazibe merkezlerinden biri olarak İran tarihi ve mimarisine ilgi duyanlar tarafından ziyaret edilmektedir.