Tebriz Gök Mescit

"Gök Mescit" (Göy Məscid) adıyla da bilinen Tebriz Gök Mescit, İmam Humeyni Caddesi üzerinde, Saat Meydanı'na yakın ve Hakani Parkı'nın yanında yer almaktadır. Bu mescit, Karakoyunlu hâkimiyeti döneminde, hicri kameri 9. yüzyılda inşa edilmiş olup İran İslam mimarisinin başyapıtlarından biri olarak kabul edilir. İnşasının üzerinden 600 yıldan fazla zaman geçmesine rağmen güzelliğini ve ihtişamını hâlâ korumaktadır.

Gök Mescit, Sultan Cihanşah Karakoyunlu'nun emriyle hicri kameri 870 yılında inşa edilmiş ve mescit, hanikâh, kütüphane ve hamamdan oluşan "Muzafferiye" adlı daha büyük bir külliyenin parçası olmuştur. Ne yazık ki hicri kameri 1193 yılındaki deprem sonucunda bu külliyenin büyük bölümü yıkılmış, yalnızca Gök Mescit ayakta kalmıştır. Bu mescit, firuze ve lacivert çinileri nedeniyle "İslam'ın Firuzesi" olarak ün kazanmıştır. Nimetullah el-Bevvab'ın hattıyla yazılan Gök Mescit'in portal kitabeleri, yapının güneş hicri 845 yılına ait olduğunu doğrulamaktadır; mescidin dış duvarındaki Raşid Halifeler'e ait çiniler ise Sünni hükümdar Uzun Hasan dönemine uzanmaktadır.

Bu tarihî eser, güneş hicri 1158 yılında şiddetli bir depremde büyük hasar görmüş ve güzel kubbeleri çökmüştür. Mescit yıllarca harap bir halde kaldıktan sonra restorasyonuna başlanmış; sanatçıların iş birliğiyle yapının alt sıva, beyaz sıva, desenler ve kitabeler gibi çeşitli bölümleri yeniden inşa edilmiş ve yeniden canlandırılmıştır. Ayrıca motiflerin ve renklerin korunması için çevre hatları oyulup boyanmış ve koruyucu bir tabakayla kaplanmıştır; böylece bu değerli tarihî eser gelecek nesiller için korunmaktadır. Gök Mescit tuğladan, bazı bölümlerde ise mermerden yapılmıştır. Mimarisi Azeri üslubundadır ve güzel, rengârenk çinilerle kaplı büyük bir kubbeye sahiptir. Mescidin içinde hat kitabeleri, rumi ve geometrik motifler ile mozaik çiniler gibi sanatsal süslemeler göze çarpar; bunların her biri dönemin mimarlarının zevkini ve sanatını yansıtır.