Şahfiruz Türbesi

Şahfiruz Türbesi, Kirman Eyaleti'nin Sirjan ilçesinde yer alan, İlhanlı dönemine ait önemli bir tarihi eserdir. Bu türbe, Sirjan şehrinin yaklaşık 14 kilometre güneydoğusunda, yaklaşık 30 metre yüksekliğindeki koyu yeşil taştan bir kayanın tepesinde inşa edilmiştir; Vahdetabad köyünün yakınında ve Sirjan Kaya Kalesi'nin (Kale-ye Seng) hemen yanında bulunur. Eser, 25 Esfend 1378 tarihinde, 2665 kayıt numarasıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne alınmıştır.

Şahfiruz Türbesi'nin mimari planı sekizgen biçimindedir; iç kenarların her biri yaklaşık 2 metre, dış kenarlar ise yaklaşık 4 metre uzunluğundadır. Yaklaşık 1,5 metre çapındaki sekiz ayak yapıyı taşır ve üzerinde çift kabuklu bir kubbe yükselir; kubbenin açıklık çapı yaklaşık 5 metre, iki kabuk arasındaki mesafe ise yaklaşık 1 metredir. Yapının, eğri ve sivri kemerli dört tak-nüması (kemerli niş) vardır. Ne yazık ki ayakların yarısı ve kubbenin yarısından fazlası yıkılmıştır. Kayanın derinliğine yaklaşık 2,5 metre uzunluğunda, 63 santimetre genişliğinde ve yaklaşık 40 santimetre derinliğinde bir mezar oyulmuştur; ancak asıl mezar taşı yok olmuş ve gömülen kişinin kimliği bilinmemektedir.

Bazı yerel inanışlara göre Şahfiruz Türbesi, Ebu Kalicar b. Adudüddevle gibi önemli bir kişiye ya da onun oğluna aittir; söylenene göre bu kişi av sırasında hayatını kaybetmiş ve bu yer onun anısına yapılmıştır. Başka bir rivayete göre de yapının dayanıklılığını artırmak için yapı malzemesinde deve sütü kullanılmıştır. Bu rivayetleri doğrulayan açık bir tarihsel belge bulunmasa da türbenin çevresindeki eski çanak çömlek parçaları, bu bölgenin geçmişte insanların yaşadığı ya da faaliyet gösterdiği, köklü bir geçmişe sahip bir yer olduğunu göstermektedir.

Şahfiruz Türbesi'ne ulaşmak için Sirjan şehrinden güneydoğuya doğru ilerleyip yaklaşık 14 kilometre sonra Vahdetabad köyüne varmanız yeterlidir. Oradan yerel yollar ve toprak yollar sizi, türbenin tepesinde bulunduğu taşlı tepenin eteğine ulaştırır. Bu tarihi esere gitmek için en iyi zaman ilkbahar ve sonbahar mevsimleridir; çünkü bu dönemlerde hava ılıman ve hoştur, kültürel keşif ve doğa gezisi için uygun koşullar sunar. Ayrıca ziyaretçilerin, saygı, güvenlik kuralları ve çevre duyarlılığı ilkelerine uyarak alanda bulunmaları gerekir; zira yapı yarı yıkık durumdadır ve korunması herkesin dikkatini gerektirir.