Tabatabai Evi

İsfahan eyaletinin Kaşan şehrinde yer alan Tabatabai Evi, Kaçar dönemi mimarisinin en dikkat çekici örneklerinden biri sayılır ve "İran'ın tarihi evlerinin gelini" olarak ünlüdür. Bu tarihi yapı, Sultan Emir Ahmed Mahallesi'nde, Burucerdi ve Abbasi tarihi evlerinin yakınında bulunmaktadır. Yapının inşasına, ünlü halı tüccarı Hacı Seyyid Cafer Tabatabai Natanzi'nin emriyle hicri kameri 1250 yılında başlanmış ve yaklaşık 10 yıl içinde tamamlanmıştır. Eserin mimarı, daha önce Burucerdi Evi'ni ve Emin üd-Devle Timçesi'ni de tasarlamış olan Üstat Ali Meryem Kaşani'dir. 4730 metrekare alana sahip olan Tabatabai Evi; 40 oda, dört avlu, dört kiler (serdab), üç bâdgir (rüzgâr kulesi) ve iki kanat kanattan (iki kanat kanat kanalı) oluşur; bu da tasarımdaki titizliği ve Kaşan'ın çöl iklimine gösterilen özeni yansıtır.

Ev, çölün sıcağına karşı koymak ve depreme karşı dayanıklılık sağlamak amacıyla, yapının zemin seviyesinden biraz daha aşağıda inşa edildiği çukur bahçe (gowdal-bağçe) tarzında tasarlanmıştır. Evin içinde, Üstat Mirza Ebulhasan Sani'ül-Mülk Gaffari Kaşani'nin gözetiminde yapılmış zarif alçı işlemeleri, duvar resimleri ve renkli camlar gibi sanatsal süslemeler göze çarpar. Evin en dikkat çekici özelliklerinden biri, bâdgirler ve derin sarooc (sarıç) kuyuları sayesinde temiz havayı eve yönlendiren ve yaz aylarında serinlik sağlayan doğal havalandırma sistemidir. Bu özellikler sayesinde yazın en sıcak günlerinde bile evin içi serin ve hoş kalır.

Evin dış kısmında; ışıklıklar, renkli kafesli pencereler ve aynalı süslemelerle donatılmış büyük salon (şahnişin) yer alır; salonda ayrıca resim süslemeleri ve zarif alçı işlemeleri bulunur. Salonun iki yanında yan odalar, önünde ise güzel aynalı süslemeleri ve alçı işlemeleriyle bir eyvan görülür. Ayrıca salonun iki yanında simetrik iki arka avlu ve ışıklık bulunur; buralarda orijinal ve nefis resim panoları yer alır. Ev sahibinin, Nasireddin Şah Kaçar'ın saray ressamı olan büyük sanatçı Mirza Ebulhasan Sani'ül-Mülk ile yakın iş birliği ve dostluğu, bu yapının sanatsal ve mimari değerinin son derece seçkin ve saygın olmasını sağlamıştır.

Tabatabai Evi her gün sabah 9'dan akşam 7'ye kadar ziyaretçileri kabul eder. Yapıya ulaşmak için Alevi Caddesi'nden Sultan Emir Ahmed Mahallesi'ne girilebilir; aracınızı çevrede park ettikten sonra kısa bir yürüyüşle eve varabilirsiniz. Evi ziyaret etmek için en iyi zaman, havanın ılıman ve Kaşan'ın tarihi sokaklarında yürüyüşe uygun olduğu ilkbahar ve sonbahar mevsimleridir. Bu mevsimlerde evin mimari güzelliklerinin ve huzur veren atmosferinin tadını çıkarabilirsiniz. Ayrıca evin çevresinde geleneksel kafeler ve restoranlar bulunur; ziyaretten sonra burada dinlenebilir ve Kaşan'ın yöresel yemeklerinden tadabilirsiniz.