Fethali Şah Kaya Kabartması

Kaçar hükümdarı Fethali Şah'ın kaya kabartması, Rey şehrindeki (Tahran ili) tarihî Çeşme Ali alanında yer almaktadır. Dağ yamacına yerden yaklaşık 20 ila 30 metre yükseklikte oyulmuş olan bu taş kitabe, Kaçar şahını oğullarıyla birlikte tasvir eder. Bu kabartmada Fethali Şah, Tavus Tahtı'na benzeyen bir tahtın üzerinde oturmakta, oğulları da etrafında toplanmış durumdadır. Bu tarihî kitabe, 9 Farvardin 1378 tarihinde 2284 numarayla Milli Eserler Listesi'ne kaydedilmiş, 1388 yılında ise 20. Bölge Belediyesi alana 24 adet renkli projektör yerleştirerek esere görülmeye değer bir görünüm kazandırmıştır.

Maalesef son on yıllarda görüntünün bazı bölümleri zarar görmüş ya da başka yere taşınmıştır; Fethali Şah'ın aslan avı sahnesindeki aslanın kuyruğu da bunlardan biridir ve Rey Çimento Fabrikası Müzesi'ne nakledilmiştir. Bilimsel araştırmalar ise bu eserin yapım tarihinin yaklaşık hicri kamerî 1246 olduğunu tahmin etmektedir. Fethali Şah'ın kendisinin ve saray ileri gelenlerinin görüntüsünü kayaya oydurması, İslam sonrası İran'da eşi görülmemiş bir davranıştı; çünkü yüzyıllar boyunca dinî kısıtlamalar nedeniyle şahların resmi kamusal alanda tasvir edilmezdi.

Bu tarihî esere ulaşmak için ziyaretçiler Rey Çeşme Ali Parkı'nın içinden geçebilir; burayı ziyaret etmek ücretsizdir. Ziyaret için en uygun zaman gündüz saatleri, özellikle sabahlardır; böylece güneş ışığı kayaya vurur ve kitabenin ayrıntıları daha iyi görülür. Bu mekânda miras turizmi kültürüne uymak şarttır: ziyaretçiler kitabeye çok fazla yaklaşmaktan, taşı kazımaktan veya üzerinde herhangi bir değişiklik yapmaktan kaçınmalı ve bölgenin tarihî dokusuna zarar gelmemesi için mümkünse belirlenmiş yolları kullanmalıdır.