Kâriş Meryem Ana Kilisesi

Kâriş Kilisesi ve Kutsal Ruh Kilisesi adlarıyla da bilinen Kâriş Meryem Ana Kilisesi, Batı Azerbaycan Eyaleti'ne bağlı Hoy ilçesinin Kâriş köyünde yer alır. Kilise, köyün kuzeyinde ve Hoy şehrine yaklaşık 30 kilometre uzaklıktadır; yapısı Kaçar dönemine atfedilir. Bazı kaynaklara göre kilisenin inşası 16. yüzyıla kadar uzanır ve yapı, Hicrî Şemsî 1255 ile 1298 yılları arasında bir grup Ermeni tarafından esaslı biçimde onarılmıştır. Kâriş Meryem Ana Kilisesi, 25 Esfend 1379 tarihinde 3381 kayıt numarasıyla İran Ulusal Eserler Listesi'ne alınmış olup bölgenin tarihî ve dinî yapıları arasında sayılır.

Kilise yapısı, tek bölümlü ve dikdörtgen planlı bir ibadethanedir; uzunluğu 16,30, genişliği 9,70 metredir ve ana ekseni doğu-batı yönündedir. Yapının iç zemini çevredeki arazilerden daha alçaktadır ve mekân, bazilika mimarisi düzenine uygun olarak üç nefli ve sütunlu biçimde inşa edilmiştir. İki paralel sıra halinde yerleştirilmiş dört altıgen taş sütun kilisenin ana bölümünü oluşturur; sütun başlıkları Dor üslubundadır. Kilisenin mekânı işlevsel olarak cemaatin bulunduğu bölümü, koro bölümünü ve mihrabı (sunak) kapsar. Yapının inşasında kaya levhaları, moloz taş, harç ve iç duvarların bazı kısımlarında yontulmuş taşlar kullanılmıştır; mimari süslemeleri ise nispeten sınırlıdır. Kilisenin dikkat çekici özelliklerinden biri, mihrabın iki yanında yer alan iki katlı odalardır; bu da yapıyı Azerbaycan bölgesindeki birçok kiliseden farklı kılar.

Kâriş Meryem Ana Kilisesi'ni ziyaret etmek için Hoy şehrinden Kâriş köyüne doğru yola çıkılabilir; köye ulaştıktan sonra köyün kuzey kesimine gidilir. Kilisenin Kâriş'in kırsal ve dağlık ortamında yer alması, tarihî bir yapıyı ziyaret etmenin yanı sıra doğayı ve köy dokusunu tanıma imkânı da sunar. Bölgenin doğası bahar ve yaz aylarında daha elverişli olduğundan, bu mevsimler geziyi yapmak için daha uygun zamanlardır. Ziyaret sırasında taşlara ve mimari unsurlara zarar vermekten, duvarlara hatıra yazısı yazmaktan ve yapının parçalarını yerinden oynatmaktan kaçınılmalı; bu mekânın huzuru ve tarihî değeri korunmalıdır.