کلیسای مریم مقدس

کلیسای مریم مقدس، واقع در خیابان جمهوری اسلامی (میرزا کوچک‌خان جنگلی) تهران، یکی از مهم‌ترین و زیباترین کلیساهای ارامنه در ایران است. این کلیسا در سال 1324 خورشیدی (1945 میلادی) با هزینه شخصی خیر نیکوکار، رومان عیسی‌یان، ساخته شد و به‌عنوان اولین کلیسای جامع ارامنه در تهران شناخته می‌شود. این بنا در تاریخ 12 بهمن 1381 با شماره ثبت 7237 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید.

معماری کلیسای مریم مقدس ترکیبی از سبک‌های سنتی ارمنی و معماری مدرن است. پلان کلیسا به شکل صلیب است و دارای گنبدی دوازده‌ضلعی با دوازده نورگیر است که نمادی از دوازده حواریون حضرت عیسی (ع) می‌باشد. این بنا بر روی صفه‌ای بزرگ با مساحتی بالغ بر 550 متر مربع ساخته شده است و از سنگ بازالت خاکستری رنگ ساخته شده است. داخل کلیسا با نقاشی‌های دیواری، شمایل‌های مذهبی و آثار هنری ارمنی تزئین شده است که جلوه‌ای معنوی و هنری به فضا بخشیده است. 

طراحی گنبد اصلی این کلیسا تحت تأثیر معماری بیزانسی قرار دارد و با معماری سنتی ارمنی متفاوت است. ورودی اصلی در سمت غرب واقع شده و سردری با سبک معماری کلیساهای سده‌های چهارم و پنجم میلادی ارمنستان دارد که با کاهش ضخامت دو دیوار کناری و قرار دادن ستون‌های تزئینی، زیبایی خاصی به ورودی بخشیده است. کلیسای مریم مقدس علاوه بر محل برگزاری مراسم مذهبی، میزبان موزه مردم‌شناسی ارامنه (موزه اسقف اعظم آرداک مانوکیان) نیز می‌باشد که در سال 1396 تأسیس شد. این موزه به معرفی تاریخ، فرهنگ و آیین‌های ارامنه ایران می‌پردازد و بازدید از آن تجربه‌ای غنی از فرهنگ و تاریخ ارامنه را برای گردشگران فراهم می‌آورد.