خانه و باغ اتحادیه

خانه و باغ اتحادیه که با نام خانه امین‌السلطان نیز شناخته می‌شود، یکی از عمارت‌های تاریخی ارزشمند تهران است که در محدوده خیابان لاله‌زار و میان خیابان‌های فردوسی و لاله‌زار قرار دارد. این خانه‌باغ متعلق به امین‌السلطان، صدراعظم دوره ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و محمد علی شاه قاجار بوده‌است، که پس از کشته شدن او، توسط «حاج رحیم اتحادیه» خریداری شد. خانه و باغ اتحادیه در گذشته بخشی از باغ‌های وسیع لاله‌زار بود و به‌دلیل موقعیت و جایگاه صاحب آن، شاهد رفت‌وآمد شخصیت‌های سیاسی و برگزاری دیدارهای مهم بوده است. این اثر در سال ۱۳۸۴ با شماره ۱۲۰۵۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید؛ هرچند در ادامه با چالش‌هایی درباره وضعیت ثبت و حفاظت از آن روبه‌رو شد. این مجموعه بعدها به مالکیت شهرداری تهران درآمد و مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت.

معماری خانه اتحادیه نمونه‌ای دیدنی از خانه‌باغ‌های دوره قاجار است که بخش‌های اندرونی و بیرونی، حیاط‌های متعدد و بناهایی با کاربری‌های متفاوت را در بر می‌گیرد. سردر آجری مجموعه با نقش‌ونگارهای اسلیمی، قوس‌های تزیینی و آجرکاری ظریف، از نخستین جلوه‌های معماری آن است. در فضای داخلی نیز آجرچینی‌های متنوع، گچ‌بری‌های سنتی، مقرنس‌کاری، حوض‌ها و ساختمان‌هایی با فرم‌های متفاوت به چشم می‌خورند. این عمارت علاوه بر ارزش تاریخی و معماری، به‌واسطه استفاده از آن به‌عنوان لوکیشن سریال تلویزیونی «دایی جان ناپلئون» به کارگردانی ناصر تقوایی، شهرت بیشتری پیدا کرده است. با وجود تخریب و آسیب‌دیدگی برخی قسمت‌ها در گذشته، مرمت مجموعه به حفظ بخش مهمی از خاطره معماری و بافت تاریخی خیابان لاله‌زار کمک کرده است.

برای بازدید از خانه و باغ اتحادیه می‌توانید از مترو استفاده کنید و خود را به ایستگاه‌های نزدیک خیابان لاله‌زار و مرکز تاریخی تهران برسانید؛ ادامه مسیر با توجه به محل دقیق ورودی، به‌صورت پیاده امکان‌پذیر است. بهار و پاییز، به‌دلیل آب‌وهوای مناسب‌تر برای پیاده‌گردی در بافت قدیمی شهر، زمان‌های خوبی برای بازدید هستند. مدت پیشنهادی برای دیدن مجموعه حدود یک تا دو ساعت است؛ با این حال، ساعت کاری، روزهای بازدید و امکان ورود عمومی ممکن است تغییر کند، بنابراین بهتر است پیش از مراجعه، وضعیت بازدید را بررسی کنید. در طول بازدید، به جزئیات معماری توجه داشته باشید و از آسیب رساندن به بنا، رها کردن زباله و ورود به بخش‌های محدودشده خودداری کنید. همچنین می‌توانید گشت‌وگذار در این عمارت را با قدم‌زدن در خیابان لاله‌زار و دیدن دیگر بناهای تاریخی مرکز تهران همراه کنید.