ارگ تاریخی قورتان در استان اصفهان، شهرستان ورزنه و در محدوده دهستان گاوخونی واقع شده است. این مجموعه که قدمت آن به دوره ساسانیان (حدود 421 تا 439 میلادی) و همچنین لایه‌هایی از دوره‌های بعدی مانند دیلمیان و اوایل اسلام نسبت داده می‌شود، یکی از بزرگ‌ترین ارگ‌های خشتی و گلی ایران به شمار می‌رود. این اثر تاریخی در فاصله حدود 12 کیلومتری از مرکز شهر ورزنه و در مسیر جاده اصفهان–یزد قرار دارد و به دلیل وسعت و ساختار شهری‌گونه خود، در عمل همچون یک سکونتگاه تاریخی زنده شناخته می‌شود. وسعت این ارگ حدود پنج هکتار بوده و شامل ده‌ها خانه تاریخی، برج و بارو، کوچه‌های داخلی و فضاهای عمومی است که در گذشته نقش یک شهر کوچک محصور را ایفا می‌کرده است. ثبت این اثر در فهرست آثار ملی ایران در سال 1387 نیز اهمیت تاریخی و فرهنگی آن را تثبیت کرده است.

از نظر معماری و کارکرد تاریخی، قلعه قورتان ساختاری بسیار پیچیده و منحصربه‌فرد دارد که شامل 14 برج دیده‌بانی، دیوارهای خشتی قطور با ارتفاعی حدود 9 تا 12 متر و باروهایی به طول صدها متر است. درون این مجموعه، فضاهای متعددی همچون سه مسجد تاریخی، حمام سنتی، بازار قدیمی، کبوترخانه، نخلدان و چندین خانه خان‌نشین قرار دارد که هرکدام نشان‌دهنده ساختار اجتماعی و اقتصادی گذشته این ارگ هستند. مسجد اهله با معماری خاص شبستانی، مسجد بالا مربوط به اوایل اسلام و مسجد ابراهیم متعلق به دوره صفوی از مهم‌ترین بخش‌های مذهبی آن محسوب می‌شوند. همچنین وجود بازارچه‌ها، آسیاب‌های سنتی و قلعه‌هایی مانند قلعه نواب، بیانگر حیات اقتصادی پویا در این مجموعه در دوره‌های مختلف تاریخی است. اگرچه بخش‌هایی از ارگ در اثر گذر زمان و طغیان زاینده‌رود آسیب دیده‌اند، اما همچنان بخش‌هایی از آن مسکونی بوده و این ویژگی، قلعه قورتان را به یکی از معدود ارگ‌های خشتی زنده جهان تبدیل کرده است.

مسیر دسترسی به قلعه قورتان از شهر ورزنه آغاز می‌شود و با حرکت در جاده ورزنه به سمت اصفهان و طی حدود 10 تا 12 کیلومتر می‌توان به این مجموعه تاریخی رسید. بهترین زمان بازدید از این ارگ تاریخی فصل‌های معتدل سال، به‌ویژه پاییز و اوایل بهار است که شرایط آب‌وهوایی منطقه کویری اطراف آن مطلوب‌تر می‌باشد. بازدیدکنندگان باید توجه داشته باشند که این مجموعه فاقد زیرساخت‌های گردشگری گسترده است و امکانات رفاهی آن محدود است، بنابراین همراه داشتن تجهیزات مناسب و رعایت اصول طبیعت‌گردی مسئولانه اهمیت زیادی دارد. حفظ سکوت محیط، عدم ورود به بخش‌های آسیب‌پذیر، جلوگیری از آسیب به دیوارهای خشتی و احترام به بافت مسکونی باقی‌مانده، از مهم‌ترین اصول بازدید مسئولانه از این میراث ارزشمند تاریخی است.