آرامگاه عمر خیام یکی از شاخص‌ترین جاذبه‌های تاریخی و فرهنگی ایران است که در شهر نیشابور، استان خراسان رضوی و در باغی سرسبز در جنوب شرقی این شهر قرار دارد. این آرامگاه محل دفن حکیم عمر خیام نیشابوری، شاعر، ریاضی‌دان، ستاره‌شناس و فیلسوف نامدار ایرانی است و امروزه به‌عنوان نماد شهر نیشابور شناخته می‌شود. بنای کنونی آرامگاه به طراحی استاد هوشنگ سیحون در سال 1341 به پایان رسید و در سال 1342 افتتاح شد. این اثر ارزشمند با ارتفاع حدود 22 متر، نمونه‌ای درخشان از تلفیق معماری مدرن و مفاهیم عمیق فرهنگ ایرانی است و در سال 1354 نیز با شماره ثبت 1175 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

معماری آرامگاه خیام بر پایه شخصیت علمی و ادبی این اندیشمند بزرگ شکل گرفته است. سازه ده‌پایه بنا، نمادی از دانش ریاضی خیام است و تقاطع تیغه‌های فلزی و بتنی آن، ستاره‌هایی را پدید آورده که یادآور جایگاه او در علم نجوم هستند. بدنه بنا با کاشی‌کاری‌های معرق و رباعیات خیام به خط مرتضی عبدالرسولی آراسته شده و فضای داخلی آن با نقش‌های گل و برگ، جلوه‌ای شاعرانه یافته است. مجموعه آرامگاه علاوه بر مقبره خیام، شامل موزه تخصصی خیام، کتابخانه، فضای سبز گسترده، آب‌نماها، بازارچه صنایع‌دستی و تندیس این دانشمند بزرگ است. همچنین آرامگاه‌های عطار نیشابوری، کمال‌الملک و امامزاده محمد محروق نیز در فاصله کوتاهی از این مجموعه قرار دارند و بازدید از آن را به تجربه‌ای کامل برای علاقه‌مندان تاریخ، فرهنگ و هنر ایران تبدیل می‌کنند.

دسترسی به آرامگاه خیام بسیار آسان است و این مجموعه در انتهای بلوار خیام نیشابور قرار دارد. گردشگران می‌توانند با خودروی شخصی، تاکسی یا اتوبوس‌های شهری به‌راحتی به این مجموعه برسند. بهترین زمان بازدید از آرامگاه، فصل بهار به‌ویژه اردیبهشت‌ماه است؛ زمانی که شکوفه‌های درختان باغ بر فضای آرامگاه می‌ریزند و منظره‌ای الهام‌بخش را پدید می‌آورند؛ همان تصویری که خیام سال‌ها پیش برای آرامگاه خود توصیف کرده بود. در هنگام بازدید، رعایت اصول گردشگری مسئولانه، خودداری از آسیب رساندن به فضای سبز، حفظ پاکیزگی محوطه و احترام به ارزش تاریخی و فرهنگی بنا، نقش مهمی در حفاظت از این میراث ماندگار خواهد داشت.