مجموعه گنجعلی خان
شکوه معماری صفوی در قلب بافت تاریخی کرمان در دستهبندی جاذبهمجموعه گنجعلیخان یکی از شاخصترین مجموعههای تاریخی شهر کرمان و از مهمترین یادگارهای دوره صفوی در استان کرمان است که در مرکز تاریخی شهر و در مجاورت بازار بزرگ کرمان قرار دارد. این مجموعه به فرمان گنجعلیخان، حاکم کرمان در دوره شاه عباس صفوی، شکل گرفت و استاد سلطان محمد معمار یزدی طراحی و معماری بخشهای اصلی آن را بر عهده داشت. گنجعلیخان در دوران فرمانروایی خود بر کرمان، بناها و تأسیسات متعددی برای آبادانی شهر ایجاد کرد و مجموعهای منسجم از فضاهای شهری، تجاری، مذهبی و خدماتی را در مرکز شهر پدید آورد. مجموعه گنجعلیخان با وسعتی حدود 11 هزار مترمربع، نمونهای ارزشمند از معماری و شهرسازی دوره صفوی به شمار میرود و بخش مهمی از بافت تاریخی کرمان را تشکیل میدهد. میدان مجموعه، بازار، حمام، مسجد، مدرسه و کاروانسرا، ضرابخانه و آبانبار، عناصر اصلی این مجموعه را شکل میدهند و ارتباط میان آنها تصویری روشن از ساختار یک مجموعه شهری در دوره صفویه ارائه میکند.
مهمترین ویژگی مجموعه گنجعلیخان، کنار هم قرار گرفتن بناهایی با کارکردهای متفاوت در اطراف میدان تاریخی آن است؛ میدانی که در سه ضلع آن بازار و در ضلع دیگر سرای گنجعلیخان قرار گرفته و با طاقنماهای آجری، کاشیکاری، حوض و عناصر معماری سنتی، جلوهای چشمگیر دارد. بازار گنجعلیخان در بخش جنوبی میدان قرار گرفته و به بازارهای تاریخی کرمان و بازار مسگری متصل میشود و در انتهای آن بازار زرگری یا قیصریه قرار دارد. حمام گنجعلیخان که در سال 1020 هجری قمری ساخته شده، از شناختهشدهترین بخشهای مجموعه است و امروزه بهعنوان موزه مردمشناسی مورد استفاده قرار میگیرد؛ نقاشیها، گچبریها، مقرنسکاریها، نورگیرهای سقفی و پیکرههای مومی، فضای داخلی آن را به یکی از جذابترین بخشهای بازدید تبدیل کردهاند. مسجد گنجعلیخان در ضلع شمال شرقی میدان قرار دارد و با شبستان گنبددار، محراب، گچبری، نقاشی، مقرنس و کاربندی، نمونهای ظریف از معماری مذهبی دوره صفوی است. مدرسه و کاروانسرای گنجعلیخان در ضلع شرقی میدان قرار گرفته و ضرابخانه در ضلع شمالی، امروزه به موزه سکه اختصاص یافته است؛ در این موزه مجموعهای از سکهها و اسکناسهای دورههای گوناگون تاریخی به نمایش گذاشته شده است. آبانبار مجموعه نیز در بخش غربی قرار دارد و با دهلیز پلکانی و مخزن مربعمستطیل، یکی دیگر از اجزای مهم این ساختار تاریخی محسوب میشود. معماری مجموعه عمدتاً با شیوه اصفهانی شکل گرفته و ترکیب بازار، میدان، مسجد، حمام، کاروانسرا و دیگر فضاها، ارزش تاریخی، معماری و گردشگری آن را دوچندان کرده است.
مجموعه گنجعلیخان در بخش مرکزی شهر کرمان و در محدوده میدان گنجعلیخان قرار دارد و دسترسی به آن از طریق خیابانهای امام و شریعتی و همچنین از محدوده میدان شهدا امکانپذیر است؛ نزدیکی مجموعه به بازار بزرگ کرمان باعث شده بازدید از آن بهراحتی با گشتوگذار در بافت تاریخی و بازار سنتی شهر همراه شود. با توجه به قرارگیری جاذبه در بافت شهری، بازدید از آن در بیشتر فصلهای سال امکانپذیر است، اما فصلهای بهار و پاییز به دلیل شرایط آبوهوایی معتدلتر کرمان، زمان مناسبتری برای گشتوگذار در بافت تاریخی شهر و بازدید از مجموعه به شمار میروند. برای بازدید بهتر، اختصاص چند ساعت تا حدود یک نیمروز برای تماشای بخشهای مختلف مجموعه و بازار اطراف آن مناسب است. در جریان بازدید نیز بهتر است از لمس یا آسیب رساندن به تزئینات تاریخی، دیوارها و آثار موزهای خودداری شود، زبالهای در محیط باقی نماند و هنگام عکاسی و حضور در فضاهای تاریخی، ضوابط مجموعه و حقوق سایر بازدیدکنندگان رعایت شود.
متاسفانه هیچ نظری ثبت نشده است.