روستای کمجان

کمجان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان نطنز در استان اصفهان است که در شمال‌غربی کوهستان کرکس و در حوزه برزرود قرار دارد. این روستا با ارتفاع حدود 2500 متر از سطح دریا، از مرتفع‌ترین سکونتگاه‌های منطقه به شمار می‌رود و به دلیل قرارگیری در میان کوه‌ها، تابستان‌هایی معتدل و خنک و زمستان‌هایی بسیار سرد دارد. کمجان در میان روستاهای پیرامون خود مساحت قابل‌توجهی دارد و از شرق به یارند و تکیه، از غرب به برز و طره، از شمال به وش و از جنوب به روستای سه محدود می‌شود. وجود دشت‌ها، مزارع و مراتع گسترده در پیرامون روستا، از جمله دشت کمجان، باقوس، کروند، سینه، سور، در، سردستان و نقله، بخش مهمی از سیمای طبیعی و معیشتی این منطقه را شکل داده است.

کمجان علاوه بر طبیعت کوهستانی، از نظر تاریخی و معماری نیز جاذبه‌های قابل‌توجهی دارد. بر اساس روایت محلی و شجره‌نامه منسوب به ایوب ابن موسی، نام قدیمی روستا «دولت‌آباد» بوده و داستان تغییر نام آن به کُمجان با روایتی تاریخی و مذهبی پیوند خورده است. در بافت روستا، خانه‌هایی ساخته‌شده از سنگ، خشت و گل دیده می‌شود و برخی بناها دارای ایوان‌های چوبی بسیار بلند هستند که نمونه‌های شاخص آن در محله‌هایی مانند «لب ساخونه» و «کوچه سوزن» قرار دارند. روستا همچنین دارای دو محله بالا و پایین، مسجدهای متعدد، یک حمام قدیمی و بقایای چند قلعه تاریخی است که از میان آن‌ها قلعه بایزید در مزرعه کروند اهمیت بیشتری دارد. از دیگر جلوه‌های تاریخی کمجان می‌توان به آثار فعالیت‌های فلزکاری در گذشته اشاره کرد؛ سرباره‌های حاصل از ذوب فلز در محدوده مزرعه کروند و مسیر تنگه پیدناوند پراکنده شده و منطقه‌ای به نام «پل روماسوم» نیز به‌عنوان محل ذوب فلز معرفی شده است. دره پیدناوند نیز در روایت‌های محلی با محل سکونت اولیه روستا و آثار تاریخی مرتبط دانسته می‌شود.

برای دسترسی به کمجان، باید وارد جاده قدیم کاشان–نطنز شد و در سه‌راهی هنجن وارد مسیر روستاهای حوزه برزرود و جاده ابیانه شد؛ از این مسیر پس از عبور از هنجن و ادامه راه در امتداد برزرود، کمجان در مسیر روستاهای منطقه قرار می‌گیرد. بهترین زمان بازدید از روستا را می‌توان فصل بهار و تابستان دانست؛ زمانی که هوای کوهستانی منطقه خنک‌تر و طبیعت و باغ‌ها سرسبزتر هستند. از جاذبه‌های طبیعی اطراف روستا، منطقه «آب سرخ» در محدوده کروند اهمیت ویژه‌ای دارد؛ این منطقه دارای آب معدنی سرخ‌رنگ، یک استخر طبیعی، مرغزار و چشمه‌های متعدد آب شیرین است و مسیر آن ماشین‌رو نیست و باید بخشی از راه را پیاده طی کرد. در زمان بازدید از کمجان و طبیعت اطراف آن، رعایت حریم مزارع و باغ‌ها، خودداری از آسیب‌زدن به بناها و آثار تاریخی، جمع‌آوری زباله و پرهیز از تخریب پوشش گیاهی و زیستگاه جانوران اهمیت زیادی دارد.