روستای ترجان

روستای ترجان از توابع بخش مرکزی شهرستان سقز در استان کردستان است و در دهستان ترجان، در فاصله حدود ۶۰ کیلومتری شهر سقز و ۳۷ کیلومتری شهر بوکان قرار دارد. این روستا در دامنه کوه استاد مصطفی و میان ارتفاعات اطراف شکل گرفته و از نظر فرهنگی با منطقه مکریان و بوکان پیوند دارد. ترجان با بافت روستایی و محیط کوهستانی خود، چشم‌اندازهایی از باغ‌ها، مزارع و ارتفاعات پیرامون را در اختیار بازدیدکنندگان قرار می‌دهد. مردم روستا به زبان کردی و با گویش سورانی سخن می‌گویند و کشاورزی، دامداری، زنبورداری و صنایع دستی از فعالیت‌های رایج میان ساکنان آن است. گندم، جو، عدس، نخود و علوفه از محصولات زراعی و بادام، انگور و سیب از محصولات باغی ترجان هستند و تولید فرش، گلیم، جاجیم، جوراب و چخورانک مرز نیز بخشی از صنایع دستی روستا را تشکیل می‌دهد.

موقعیت کوهستانی ترجان، چشمه‌ها، رودخانه، باغ‌ها و پوشش گیاهی اطراف، از مهم‌ترین جاذبه‌های طبیعی این روستا به شمار می‌روند. کوه استاد مصطفی سرچشمه چشمه‌های دائمی و فصلی و رودخانه‌ای است که به سمت روستا جریان پیدا می‌کند و رودخانه محلی ترجان نیز از داخل آبادی می‌گذرد. بیش از ۲۰ چشمه در منطقه وجود دارد که هشت مورد از آن‌ها دائمی هستند و در فصل‌های بهار و تابستان حاشیه آن‌ها با گیاهان و گل‌های خودرو پوشیده می‌شود. در مرکز روستا نیز قلعه قلاکون یا قلعه کهن قرار گرفته که از بالای آن چشم‌انداز گسترده‌ای از خانه‌ها، مزارع و طبیعت پیرامون دیده می‌شود. در کنار جاذبه‌های طبیعی، مسجد تاریخی شیخ وسو از آثار ارزشمند ترجان است؛ بنایی با معماری بومی منطقه کردستان که دارای شبستان اصلی با شش ستون، ایوان ستون‌دار، حوض سنگی و مصالحی همچون سنگ، خشت، آجر و چوب است. سنگ‌نوشته بالای ورودی مسجد نیز تاریخ ۱۲۵۸ هجری قمری و ابیاتی حک‌شده را در خود دارد.

برای رسیدن به روستای ترجان باید از مسیر ارتباطی میان سقز و بوکان به سمت این روستا حرکت کرد و پس از ورود به محدوده روستا، امکان دسترسی به بخش‌های مختلف آن، از جمله رودخانه، باغ‌ها، قلعه قلاکون و مسجد تاریخی شیخ وسو وجود دارد. بهار و تابستان بهترین زمان بازدید از ترجان هستند؛ زیرا با ذوب برف‌های ارتفاعات، چشمه‌ها و جریان‌های آب پرآب‌تر شده و دامنه‌های کوه، حاشیه چشمه‌ها، باغ‌ها و اطراف رودخانه سرسبزتر می‌شوند. پاییز نیز با تغییر رنگ چشم‌اندازهای طبیعی، برای گشت‌وگذار در محیط روستا مناسب است. در زمان بازدید، بهتر است از آسیب‌زدن به گل‌ها و پوشش گیاهی، ورود به زمین‌های کشاورزی و باغ‌ها بدون اجازه، آلوده‌کردن چشمه‌ها و رودخانه و رهاکردن زباله خودداری شود و هنگام بازدید از مسجد تاریخی و قلعه قلاکون نیز به ارزش‌های تاریخی و فرهنگی محل احترام گذاشته شود.