روستای کرخنگان

روستای کرخنگان از توابع بخش ایثار شهرستان مروست در استان یزد است و در فاصله حدود ۵۷ کیلومتری مروست و ۲۵۲ کیلومتری شهر یزد قرار دارد. این روستای کوهستانی به دلیل قرار گرفتن در نزدیکی شهرستان بوانات در استان فارس و شهرستان شهربابک در استان کرمان، از موقعیت جغرافیایی ویژه‌ای برخوردار است. نام کرخنگان که در گذشته با عنوان «کلخنگون» شناخته می‌شده، به مرور به شکل امروزی درآمده و گفته می‌شود نام آن با وجود دو مزرعه بزرگ «کُر» و «خُنگان» در این منطقه ارتباط دارد. کشاورزی و دامداری از فعالیت‌های اصلی مردم روستا است و گندم، جو، لوبیا، عدس و گردو در کنار محصولاتی مانند شیر، ماست، پنیر و کشک از تولیدات منطقه به شمار می‌روند. قرار گرفتن روستا در ناحیه‌ای کوهستانی، وجود مراتع و جنگل‌های انبوه و چشم‌اندازهای طبیعی، چهره‌ای متفاوت از بسیاری از مناطق خشک استان یزد به آن بخشیده است.

کرخنگان مجموعه‌ای از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی را در خود و پیرامونش جای داده است و چنارهای کهنسال آن از شناخته‌شده‌ترین دیدنی‌های منطقه محسوب می‌شوند. درخت چنار کُر در مزرعه کُر قرار دارد و تنه آن به پنج بخش تقسیم شده است؛ این درخت با ارتفاع حدود ۳۰ متر، یکی از شاخص‌ترین عناصر طبیعی روستا و از آثار طبیعی ثبت‌شده ایران به شمار می‌آید. جنگل‌های انبوه و تماشایی لای‌جُمعه، استودان صخره‌ای دیوبُری، غارهای طبیعی مانند غار بابازاهد و غار لای‌تاریک، چنار جرمق علیا، منطقه بیدپری و ماه‌جوقنی نیز از دیگر جاذبه‌های طبیعی و تاریخی کرخنگان و اطراف آن هستند. چنار گرمه علیا یا گرمه بالا نیز از درختان دیرزیست منطقه است که با قدمتی حدود ۷۰۰ تا ۷۵۰ سال، قطر یقه‌ای حدود ۶۸۵ سانتی‌متر دارد و به دلیل ساختار خاص و تنه توخالی خود، جلوه‌ای دیدنی ایجاد کرده است. ترکیب این درختان کهنسال با کوهستان، جنگل، غارها، مزارع و چشم‌اندازهای طبیعی، کرخنگان را به مقصدی مناسب برای طبیعت‌گردی و بازدید از میراث طبیعی منطقه تبدیل کرده است.

برای سفر به کرخنگان، فصل‌های بهار و تابستان مناسب‌تر هستند؛ زیرا با وجود اقلیم کوهستانی، هوای منطقه در ماه‌های گرم سال مطبوع و خنک‌تر از بسیاری از نواحی اطراف است، در حالی که پاییز و زمستان معمولاً سرد و خشک هستند. مسیر دسترسی به روستا از محدوده مروست و جاده‌های ارتباطی منطقه امکان‌پذیر است و نزدیکی آن به بوانات و شهربابک نیز موقعیت آن را در شبکه ارتباطی میان این مناطق برجسته می‌کند. در زمان بازدید از چنارهای کهنسال، جنگل‌ها، غارها و دیگر جاذبه‌های طبیعی، بهتر است از آسیب زدن به پوشش گیاهی، شکستن شاخه‌ها، روشن کردن آتش در نقاط حساس و رها کردن زباله خودداری شود و مسیرهای طبیعی و زیستگاه‌های منطقه بدون تغییر باقی بمانند. همچنین هنگام بازدید از غارها و عوارض صخره‌ای، رعایت ایمنی و پرهیز از ورود به بخش‌های ناپایدار اهمیت دارد تا طبیعت بکر کرخنگان برای گردشگران آینده نیز حفظ شود.