بازار بیجار

بازار بیجار در مرکز شهر بیجار، در استان کردستان و در محدوده خیابان شهید اردلان قرار دارد و از مهم‌ترین بخش‌های باقی‌مانده از بافت تاریخی این شهر به شمار می‌رود. مجموعه بازار در مسیر تاریخی ارتباطی میان کردستان و آذربایجان قرار داشته و به همین دلیل در گذشته از رونق تجاری قابل توجهی برخوردار بوده است. بنای بازار به دوره صفویه نسبت داده می‌شود و در دوره‌های بعد، از جمله پس از آسیب‌های ناشی از حمله کریم‌خان زند، جنگ جهانی اول و حضور نیروهای روس، بخش‌هایی از آن بازسازی شده است. مجموعه بازار بیجار در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۳۷۸ با شماره ثبت ۲۵۹۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. ساختار تاریخی بازار شامل یک راسته طولانی شمالی ـ جنوبی، تیمچه حاج شهباز و سرای امیر تومان است و بخشی از حجره‌های قدیمی همچنان در دو سوی راسته اصلی باقی مانده‌اند.

از مهم‌ترین ویژگی‌های بازار بیجار می‌توان به معماری سنتی، راسته سرپوشیده و فضاهای تجاری وابسته به آن اشاره کرد. تیمچه حاج شهباز در ضلع شرقی راسته بازار قرار گرفته و فضای مرکزی سرپوشیده آن با حجره‌های پیرامونی، قوس‌ها، کاربندی‌های سقف و نورگیرهای تعبیه‌شده در پوشش بنا، یکی از بخش‌های شاخص مجموعه محسوب می‌شود؛ اصل این تیمچه به دوره صفویه نسبت داده شده و در دوره قاجار بازسازی شده است. سرای امیر تومان نیز در ضلع غربی بازار قرار دارد و دارای حیاط مرکزی، حجره‌های پیرامونی و پلانی به شکل هشت و نیم‌هشت است و با استفاده از خشت، آجر و سنگ ساخته شده است. در بازار بیجار می‌توان با بخشی از هنر و اقتصاد سنتی منطقه نیز آشنا شد؛ فرش و گلیم بیجار، صنایع‌دستی، پارچه، محصولات عطاری و برخی کالاهای سنتی از جمله مواردی هستند که در این محدوده عرضه می‌شوند. فرش دستبافت گروس نیز از شناخته‌شده‌ترین صنایع‌دستی منطقه است و حضور حجره‌های فرش در بازار، پیوند میان تجارت سنتی، هنر بومی و زندگی اقتصادی مردم بیجار را نشان می‌دهد.

برای دسترسی به بازار بیجار می‌توان به مرکز شهر و خیابان شهید اردلان مراجعه کرد و از مسیرهای شهری و وسایل نقلیه عمومی برای رسیدن به محدوده بازار استفاده کرد؛ به دلیل قرارگیری مجموعه در بافت مرکزی شهر، دسترسی پیاده از خیابان‌های اطراف نیز امکان‌پذیر است. بازدید از بازار در فصل‌های بهار و تابستان، زمانی که شرایط آب‌وهوایی بیجار برای گشت‌وگذار شهری مناسب‌تر است، می‌تواند تجربه مطلوبی ایجاد کند و اوایل پاییز نیز برای بازدید مناسب است؛ زمستان‌های بیجار سرد و همراه با یخبندان‌های قابل توجه است. در هنگام بازدید بهتر است ضمن حفظ آرامش فضای بازار، مسیر رفت‌وآمد کسبه و خریداران مسدود نشود، از ورود به بخش‌های خصوصی یا فرسوده بدون اجازه خودداری شود و برای عکاسی از فروشندگان و افراد حاضر در بازار اجازه گرفته شود. همچنین خرید از تولیدکنندگان و فروشندگان محلی، به‌ویژه عرضه‌کنندگان صنایع‌دستی و فرش، می‌تواند به حفظ نقش اقتصادی و فرهنگی بازار در بافت تاریخی شهر کمک کند.