قبرستان تاریخی سوران

قبرستان تاریخی سوران در شهرستان تایباد، بخش میان‌ولایت، دهستان کوهسنگی استان خراسان رضوی قرار دارد و در فاصله حدود ۵۰۰ متری شرق روستای سوران واقع شده است. این گورستان از محوطه‌های تاریخی ارزشمند منطقه باخرز به شمار می‌رود و پیشینه آن به چندین سده پیش بازمی‌گردد. قبرستان سوران در تاریخ ۳ خرداد ۱۳۸۶ با شماره ثبت ۱۹۱۰۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. قرارگیری این محوطه در حاشیه رود مرغزار نیز از ویژگی‌های جغرافیایی آن محسوب می‌شود و پیوندی میان میراث تاریخی منطقه و چشم‌انداز طبیعی پیرامون آن ایجاد کرده است.

مهم‌ترین ویژگی قبرستان تاریخی سوران، سنگ‌مزارهای متعدد و متنوع آن است که از نظر شکل، اندازه و تزئینات اهمیت تاریخی و هنری دارند. این سنگ‌مزارها در گونه‌های مختلفی از جمله سنگ‌های ستونی، سنگ‌لوح‌های عمودی و افقی و الواح ساده و بدون کتیبه دیده می‌شوند. روی برخی از آن‌ها نقش‌مایه‌های تزئینی مانند طرح‌های اسلیمی، ترنج و نگاره‌های محرابی حک شده و بر تعدادی دیگر نیز کتیبه‌هایی شامل نام درگذشتگان و تاریخ وفات آن‌ها وجود دارد. شمار زیاد سنگ‌افراشته‌ها و ارتفاع قابل توجه برخی از آن‌ها، این گورستان را به یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های سنگ‌مزار در منطقه باخرز تبدیل کرده است. قدمت این آثار در گزارش‌های تاریخی به سده‌های هشتم تا دوازدهم هجری قمری و دوره‌های مختلف تاریخی، از جمله عصر صفوی، نسبت داده شده است.

برای بازدید از قبرستان تاریخی سوران، باید از شهرستان تایباد به سمت غرب و منطقه میان‌ولایت حرکت کرد و پس از رسیدن به روستای سوران، مسیر دسترسی به محوطه تاریخی را ادامه داد؛ این گورستان در فاصله حدود ۵۰۰ متری شرق روستا قرار دارد. فصل بهار، به دلیل مساعدتر بودن شرایط آب‌وهوایی منطقه، زمان مناسبی برای بازدید از این اثر تاریخی است. هنگام بازدید باید از جابه‌جایی یا لمس سنگ‌مزارهای قدیمی، آسیب رساندن به کتیبه‌ها و ورود به بخش‌های آسیب‌پذیر محوطه خودداری کرد و با حفظ پاکیزگی محیط و رعایت حرمت این مکان تاریخی، در نگهداری آن برای نسل‌های آینده کوشید.