Aziz Stepanos Kilisesi

Aziz Stepanos Kilisesi, Doğu Azerbaycan Eyaleti'nde, Culfa şehrinin 16 kilometre batısında, Aras Nehri'nin yakınında yer alır. Hristiyanlığın ilk şehidi Aziz Stepanos'un adını taşıyan bu kilise, Kara Kilise'den sonra İran'daki en önemli ikinci Ermeni kilisesi olarak kabul edilir. Yapının inşasının MS 9. yüzyıla dayandığı kabul edilir; ancak çok sayıda depremde zarar görmüş ve Safevi dönemi de dahil olmak üzere farklı dönemlerde onarılıp yeniden inşa edilmiştir.

Aziz Stepanos Kilisesi'nin mimarisi, yapımında kullanılan Urartu, Sasani ve Bizans üsluplarının bir karışımıdır. Bu mimari birleşim yapıya eşsiz bir görünüm kazandırmıştır. Kilisenin iç süslemeleri, dinî hikâyeleri canlandıran duvar resimleri ve taş kabartmalardan oluşur. Kilisenin dikkat çekici özelliklerinden biri, güney duvarında Aziz Stepanos'un taşlanma sahnesini gösteren oymaların bulunmasıdır. Bu mekân, ibadetin yanı sıra din adamlarının, hattatların, sanatçıların bir araya geldiği ve kültürel faaliyetlerin yürütüldüğü bir yerdi; hatta burada bir dinî okul ve kütüphane de faaliyet gösteriyordu.

Bu tarihî eser, Solar Hicri 1341 yılında İran'ın ulusal eseri olarak tescil edilmiş ve 1386 yılında «İran'ın Ermeni Kiliseleri Topluluğu»nun bir parçası olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Kilise her gün sabah 9'dan 19'a kadar ziyarete açıktır (kış mevsiminde saat 17'ye kadar) ve her yıl, özellikle Nevruz günlerinde ve yaz aylarında, binlerce İranlı ve yabancı ziyaretçi bu tarihî mekâna gelir. Aziz Stepanos Kilisesi'ne ulaşmak için Culfa'nın batısına doğru güzel ve dağlık bir yol izlenebilir. Bu yol Aras Nehri'nin kıyısından geçer ve güzergâhtaki yönlendirme tabelaları yolu bulmayı kolaylaştırır. Aziz Stepanos Kilisesi'ni ziyaret etmek için en iyi zaman ilkbahar ve yaz mevsimleridir; havanın ılıman olduğu ve kilisenin çevresindeki bahçelerin ile doğal manzaranın daha güzel göründüğü dönemdir. Yapının eşsiz manzaralara sahip yemyeşil bir vadide bulunması, tarih ve mimariyle ilgilenenler için unutulmaz bir deneyim sunar.