Getvand Barajı

Yukarı Getvand Barajı, İran'ın en büyük barajlarından biridir. Huzistan eyaletinde, Karun Nehri üzerinde, Şuşter'in 25 kilometre kuzeyinde ve Getvand şehrinin 10 kilometre uzağında yer alır. Bu baraj, Karun Nehri üzerinde inşa edilebilecek son baraj olarak kabul edilir. 4 milyar 700 milyon metreküp rezervuar kapasitesine sahip bir göl oluşturmuştur; bu göl, Kerhe Barajı'ndan sonra ülkenin en büyük ikinci yapay gölüdür. Yukarı Getvand Barajı bir mühendislik şaheseri olarak bilinir ve inşa amacı sel yönetimi, su temini ve Karun Nehri'nin su kalitesinin iyileştirilmesidir.

Bu baraj, killi çekirdekli toprak dolgu (Earthfill) tipindedir ve temelden yüksekliği yaklaşık 180 metredir; bu da onu ülkedeki bu tipin en yüksek barajlarından biri yapar. Barajın gerisinde yaklaşık 4,5 milyar metreküp kapasiteli bir rezervuar bulunur. Hidroelektrik santralinin ilk aşamadaki elektrik üretim kapasitesi yaklaşık 1000 megavattır ve ikinci aşama tamamlandığında bu kapasite 2000 megavata kadar çıkabilir. Getvand Barajı'nın teknik ve ekonomik önemine rağmen proje, rezervuarın 1390'lı yılların (Hicri Şemsi) başında su tutmaya başlamasından itibaren geniş çaplı çevresel ve toplumsal tartışmalarla karşı karşıya kalmıştır. Rezervuarda ve Karun'un aşağı havzasında su tuzluluğunun artması, nehrin akış düzenindeki değişiklikler ve köylerin sular altında kalması, projede en çok tartışılan konular olmuştur. Barajın su tutmaya başladığı dönemde Karun suyunun tuzluluğunun artacağına dair endişeler dile getirilmiş olsa da araştırmalar, barajın aşağı havzadaki su tuzluluğuna etkisinin en kötü koşullarda yalnızca %1,5 olduğunu ve sonraki yıllarda sıfıra indiğini göstermiştir.

Tahran Üniversitesi Su Enstitüsü, su tutmanın üzerinden üç yıl geçtikten sonra barajdan çıkan suyun kalitesinin iyileştiğini ve barajın beş farklı kapağından suyun dikkatli biçimde bırakılmasının Karun suyunun yıl boyunca tatlılaşmasını sağladığını bildirmiştir. Bu çerçevede, aşağı havzada tuzluluğun artmasının asıl nedeninin barajın kendisi değil, Huzistan şeker kamışı tarımının ve sanayisinin atık suları olduğu ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte İran Su ve Enerji Kaynakları Geliştirme Şirketi ile danışman mühendislik şirketleri, Karun Nehri debisinin 1386'dan (Hicri Şemsi) barajın su tutmaya başladığı zamana kadar azalmış olması nedeniyle Tahran Üniversitesi'nin bazı tahminlerini kabul etmemiştir. Sonraki incelemeler, Karun'un su getirisi yüzde 51 azalsa bile, su tuttuktan sonraki ilk üç yılda barajdan çıkan suyun kalitesinin, baraj hiç yapılmamış olduğu duruma kıyasla anlamlı bir fark göstermediğini ortaya koymuştur. Böylece Yukarı Getvand Barajı, Karun'un su kaynaklarının yönetiminde ve su kalitesinin kontrolünde önemli bir rol oynamış, uygun planlamayla çevre üzerindeki olumsuz etkileri büyük ölçüde azaltılmıştır.