Dere İncir ve Neybaz Yaban Hayatı Sığınağı

Dere İncir ve Neybaz Yaban Hayatı Sığınağı, İran'ın en geniş korunan alanlarından biridir ve Yezd Eyaleti'nde, Erdekan ve Bafk ilçelerinin sınırları içinde yer alır. Yaklaşık 175 bin hektarlık bir alana sahip olan bu bölge, 1381 yılında (Hicri Şemsi) Çevre Koruma Örgütü'nün koruması altındaki alanlardan biri olarak tescil edilmiştir. Bu doğal alan; dağlık bölgeleri, tepelikleri ve geniş ovaları kapsar ve Dere İncir, Buzva ile Neybaz olmak üzere üç ana yaşam alanı ile bunların arasındaki ovalardan oluşur. Bölgenin İran'ın merkezi platosundaki özel coğrafi konumu nedeniyle burada çok kurak bir iklim hüküm sürer; yazlar çok sıcak, kışlar soğuktur ve yıllık ortalama yağış miktarı oldukça düşüktür.

Biyolojik çeşitlilik açısından bu sığınak, İran'ın en önemli yaban hayatı yaşam alanlarından biri sayılır ve özellikle Asya çitasının bulunduğu kilit bölgelerden biri olarak bilinir. Çitanın yanı sıra leopar, karakal, ceylan, yaban koyunu (muflon), dağ keçisi ile çeşitli etçiller ve kemirgenler de bu bölgede yaşar. Bitki örtüsü ise saksavul, ılgın, kıçak, pelin, yabani badem ve yabani incir gibi kuraklığa dayanıklı türlerden oluşur; bu türler derin ve kayalık vadilerle birlikte yaban hayatı için güvenli ve doğal yaşam alanları oluşturmuştur. Geniş yerleşim yerlerinin bulunmaması ve insan faaliyetlerinin sınırlı olması bu bölgeyi ülkenin en el değmemiş ekosistemlerinden biri haline getirmiştir; ancak bazı madenlerin ve geçiş yollarının varlığı doğal yapısını bir ölçüde etkilemiştir.

Sığınağa ulaşmak için ana güzergâh Yezd Eyaleti'nden Yezd–Tabas yolu üzerinden geçer; ayrıca Çadırmelu, Sağend ve Hanak (Haranık) yönündeki tali yollar da kullanılabilir. Bölgenin genişliği ve korunan yapısı nedeniyle girişler yalnızca belirli çevresel kurallar çerçevesinde yapılır ve alanın içinde sınırlı sayıda toprak yol bulunur. Sığınağın çevresindeki bölgeleri ziyaret etmek için en iyi zaman, sıcağın azaldığı ve iklim koşullarının daha katlanılabilir hale geldiği sonbahar ve kış aylarıdır. Bu değerli yaşam alanını ziyaret ederken sorumlu turizm ilkelerine uymak büyük önem taşır; hassas yaşam alanlarına girmemek, yaban hayatının huzurunu korumak, bitki örtüsüne ve su kaynaklarına zarar vermekten kaçınmak bu ilkelerin başında gelir.