Minare Camii

Minare Camii, Batı Azerbaycan Eyaleti'nin Urmiye şehrinde yer alan tarihî ve dinî yapılardan biridir. Camii, İmam Humeyni (r.a) Caddesi'nin kuzey tarafında, Şişegerhane Mahallesi'nde ve Serdar Camii'nin bitişiğinde bulunur. Kaçar dönemi eserlerinden sayılan cami, dönemin hanlarından Hacı Ali Yarhan ile Hacı Yedullah Han Emirnizami Afşar'ın girişimiyle inşa edilmiştir. Yapının şehrin merkezinde yer alması ve çeşitli tarihî yapılara yakın olması, Minare Camii'ni Urmiye'nin kültürel ve mimari cazibe noktalarından biri hâline getirmiştir. Eser, 16 Azer 1376 tarihinde 1953 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiş olup bugün şehrin önde gelen tarihî yapılarından biri olarak bilinmektedir.

Yaklaşık 450 metrekare alana sahip Minare Camii, avlusu olmayan, nispeten küçük bir yapıdır ve malzemesinin büyük bölümü taş, tuğla ve ahşaptan oluşur. Yapının planı, İran'ın kuzeybatısındaki şebistanlı (sütunlu salonlu) camilerin düzenini izler; ancak bu bölgedeki birçok tarihî caminin aksine kubbesi yoktur ve çatısı beşik (kırma) çatı biçiminde tasarlanmıştır. Ana şebistan, bodrum, kadınlara ayrılmış asma kat, ayakkabılık ve çay ocağı caminin farklı bölümleridir. Kaçar üslubundaki yedi renkli çini süslemeler de dikkat çeken özellikleri arasında sayılır. Yapının en belirgin unsuru, caminin kuzeydoğu kesiminde yer alan ve yaklaşık 22,50 metre yüksekliğindeki ahşap minaresidir. Minarenin merkezî çekirdeği kalın bir ağaç gövdesinden oluşturulmuş, çevresine ahşap bir merdiven yerleştirilmiştir; dış cephe ise spiral biçimli sırlı tuğlalarla, üst kısmı da yedi renkli çinilerle süslenmiştir. Cami, hicri kameri 1328 yılında Hacı Yedullah Han Emirnizami Afşar tarafından onarılıp yeniden inşa edilmiş; bu yenileme sırasında caminin hizmetlisi Kerbelayi Hacı Muhammed tarafından yapının doğu tarafında bir sebil yaptırılmıştır. Ayrıca bodrumun ahşap tavan kaplaması, hicri şemsi on dördüncü yüzyılın ortalarında demir kirişlerle değiştirilmiştir.

Minare Camii, Urmiye'nin merkezinde yer alır; Şişegerhane Mahallesi'ndeki İmam Humeyni (r.a) Caddesi, Ataî Caddesi ve Emirnizami Sokağı üzerinden ulaşılabilir. Serdar Camii'ne yakınlığı, birkaç tarihî yapıyı aynı anda ziyaret etme imkânı sunar. Camiyi ziyaret etmek için ibadet ve dinî törenlerin yapılmadığı zamanlar daha uygundur; böylece turistler ibadet edenleri rahatsız etmeden yapının tarihî atmosferini gezebilir. Ayrıca ilkbahar ve sonbahar mevsimleri, Urmiye'nin tarihî dokusunda gezinmek ve şehrin cazibe noktalarını görmek için elverişli koşullar sunar. Ziyaret sırasında caminin dinî işlevine, ibadet mekânına uygun kıyafet ve adaba dikkat edilmeli, çinilere, tarihî ahşaplara ve diğer mimari unsurlara dokunmaktan ya da zarar vermekten kaçınılmalı, çevrenin temizliği ve ibadet edenlerin huzuru korunmalıdır; böylece bu Kaçar dönemi yapısının tarihî ve dinî değeri gelecek yıllarda da varlığını sürdürebilir.