Tarihî Kehiyar Hamamı

Tarihî Kehiyar Hamamı, Kohgiluye ve Buyerahmed Eyaleti'ndeki Kohgiluye ilçesinin merkezi Dehdeşt şehrinde yer alan, Safevi dönemine ait değerli yapılardan biridir. Şehrin tarihî bölümünde, Dehdeşt Kervansarayı'nın bitişiğinde bulunur. Yapı, Dehdeşt tarihî dokusunun batısında yer alır ve İran'ın ulusal eserlerinden biri olarak 25 Esfend 1379 tarihinde 3555 numarayla tescil edilmiştir. Dehdeşt Etnografya Müzesi olarak da bilinen Kehiyar Hamamı yaklaşık 1200 metrekare alana sahiptir ve Kültür Mirası Teşkilatı'nın mülkiyetindedir. Hamamın, kervansaray gibi yapılarla birlikte Belad Şapur tarihî külliyesi içinde yer alması, Dehdeşt şehrinin tarihî yapısının anlaşılmasındaki önemini artırmaktadır.

Hamam binası; giriş kapısı, soyunma bölümü, orta geçit, sıcaklık bölümü, su havuzları, odun deposu, ateş ocağı ve külhan gibi çeşitli kısımlardan oluşur. Yapının girişi güney tarafta yer alır; mukarnas işçiliği ve kubbe biçimli bir giriş kapısıyla süslenmiştir, kubbenin altında ise sekizgen süslemeler görülür. Koridordan geçildikten sonra, ana kubbenin altında büyük bir havuz ve iki küçük havuz bulunan soyunma bölümüne ulaşılır; merkezdeki havuzun çevresindeki sekiyse ayakkabı ve kıyafetlerin konulması için gereken alanı sağlıyordu. Sıcaklık bölümü soyunma salonundan (serbine) daha alçak bir seviyede inşa edilmiştir; çevresinde yıkanma ve suya girme amacıyla havuzcukların yapıldığı küçük bölmeler yer alır. Su temini ve dağıtım sistemi kuyu, su havuzu ve pişmiş toprak borularla sağlanıyor, su ısıtıldıktan sonra havuzcuklara ve hamamın çeşitli bölümlerine yönlendiriliyordu. Ayrıca ateş ocağından çıkan sıcaklık, sıcaklık bölümünün altındaki ısıtma kanallarından (gerberu) geçerek zeminin ve yapı duvarlarının ısınmasına yardımcı oluyordu. Hamamda 1377 yılında tam kapsamlı bir kazı yapılmış, 1378'de de acil onarım çalışmaları gerçekleştirilmiştir; yapının dış kısmı ve giriş kapısı sonraki dönemlerde restore edilmiş, binanın çevresinde drenaj yapılmış ve taş oluklar takılmıştır.

Tarihî Kehiyar Hamamı, Dehdeşt'in tarihî dokusunda, Şehid Ekvanian Caddesi, Kervansaray Caddesi ve Belad Şapur tarihî külliyesinin çevresinde yer alır; şehir içi yollarla ulaşım mümkündür. Bu yapıyı ziyaret etmek, Dehdeşt'in tarihî dokusunda gezinmek ve bitişikteki kervansarayı görmekle birlikte planlanabilir. Dehdeşt'in daha uygun hava koşullarına sahip olması nedeniyle sonbahar ve ilkbahar, şehrin tarihî külliyesini gezmek için daha elverişli mevsimler sayılır. Ziyaret sırasında mimari unsurlara dokunmaktan veya zarar vermekten, korunan bölümlere girmekten ve çöp atmaktan kaçınılmalı; belirlenmiş ziyaret güzergâhları varsa bu güzergâhlar kullanılmalıdır. Böylece bu tarihî yapının ve çevresinin korunması sağlanır.