حمام تاریخی کهیار

حمام تاریخی کهیار یکی از بناهای ارزشمند دوره صفوی در شهر دهدشت، مرکز شهرستان کهگیلویه در استان کهگیلویه و بویراحمد است که در بخش تاریخی شهر و در مجاورت کاروانسرای دهدشت قرار دارد. این بنا در غرب بافت تاریخی دهدشت واقع شده و به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ۳۵۵۵ به ثبت رسیده است. حمام کهیار که با عنوان موزه مردم‌شناسی دهدشت نیز شناخته می‌شود، حدود ۱۲۰۰ مترمربع مساحت دارد و در مالکیت سازمان میراث فرهنگی قرار گرفته است. قرارگیری این حمام در مجموعه تاریخی بلاد شاپور، در کنار بناهایی مانند کاروانسرا، بر اهمیت آن در شناخت ساختار تاریخی شهر دهدشت افزوده است.

ساختمان حمام از بخش‌های مختلفی مانند سردر، رختکن، میان‌در، گرم‌خانه، حوضچه‌های آب، انبار هیزم، آتشدان و تون تشکیل شده است. ورودی بنا در بخش جنوبی قرار دارد و با مقرنس‌کاری و سردری گنبدی‌شکل تزئین شده که در زیر گنبد آن تزیینات هشت‌ضلعی دیده می‌شود. پس از عبور از راهرو، فضای رختکن قرار دارد که دارای یک حوض بزرگ در زیر گنبد اصلی و دو حوض کوچک‌تر است و سکویی پیرامون حوض مرکزی، فضای لازم برای قرار دادن کفش و لباس را فراهم می‌کرده است. گرم‌خانه در سطحی پایین‌تر از سربینه ساخته شده و غرفه‌هایی در اطراف آن قرار دارد که حوضچه‌هایی برای استحمام و آبتنی در آنها تعبیه شده بود. سامانه تأمین و انتقال آب نیز با استفاده از چاه، حوض آب و تنبوشه‌های سفالی انجام می‌شده و آب پس از گرم شدن به حوضچه‌ها و بخش‌های مختلف حمام هدایت می‌شده است. همچنین گرمای حاصل از آتشدان از طریق گربه‌روهای زیر گرم‌خانه منتقل می‌شده و به گرم شدن کف و بدنه بنا کمک می‌کرده است. این حمام در سال ۱۳۷۷ به‌طور کامل خاک‌برداری شد و در سال ۱۳۷۸ نیز عملیات تعمیرات اضطراری روی آن انجام گرفت؛ بخش بیرونی بنا و سردر آن نیز در دوره‌های بعد مرمت شده و زه‌کشی اطراف ساختمان و نصب ناودان‌های سنگی انجام شده است.

حمام تاریخی کهیار در بافت تاریخی دهدشت و در محدوده خیابان شهید اکوانیان، خیابان کاروانسرا و مجموعه تاریخی بلاد شاپور قرار دارد و دسترسی به آن از طریق معابر شهری امکان‌پذیر است. بازدید از این بنا را می‌توان در کنار گشت‌وگذار در بافت تاریخی دهدشت و بازدید از کاروانسرای مجاور برنامه‌ریزی کرد و فصل‌های پاییز و بهار، با توجه به شرایط آب‌وهوایی مناسب‌تر دهدشت، زمان مطلوب‌تری برای گردش در مجموعه تاریخی شهر به شمار می‌روند. هنگام بازدید باید از لمس یا آسیب‌رساندن به عناصر معماری، ورود به بخش‌های حفاظت‌شده و ریختن زباله خودداری شود و در صورت وجود مسیرهای مشخص بازدید، از همان مسیرها استفاده شود تا حفاظت از این بنای تاریخی و محیط پیرامون آن حفظ شود.