Heftşuye Cami-i Kebir

Heftşuye Cami-i Kebir, İsfahan'ın kuzeydoğusunda, Horasgan'a bağlı Heftşuye köyünde yer alır ve bölgenin değerli tarihi yapılarından biri sayılır. Mimari açıdan iki eyvanlı bir yapı olan cami, Selçuklu camilerinin klasik üslubuna aittir; ilk yapısı hicri beşinci yüzyılda inşa edilmiştir. Yapının ana malzemesi kerpiçtir; dış cephede tuğla hem sade hem de süsleme amacıyla kullanılmıştır, mevcut izler ise temelin taş ve kireçten yapıldığını göstermektedir. Heftşuye Cami-i Kebir, 5 Esfend 1341'de 430 numarayla İran Milli Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir. Yapının inşa tarihi konusunda kaynaklarda farklı görüşler vardır; kimileri onu hicri yedinci yüzyıla ait saymıştır. Ayrıca yapının bazı bölümleri İlhanlı döneminde değişikliğe uğramış ve onarılmıştır.

Caminin günümüze ulaşan en önemli bölümü, değerli alçı oymalarını koruyan ve yapının diğer kısımlarına göre daha sağlam kalan zarif mihrabıdır. Selçuklu dönemi mimari izleri kuzey eyvanında rahatlıkla fark edilir; yapının alçı süslemelerinin büyük bölümü ise İlhanlı dönemine atfedilir. Mihrabın çevresindeki şeritte Ayetel Kürsi sülüs hatla, mihrabın kemer alınlığının çevresinde Fatiha Suresi kûfi hatla, Kalem Suresi'nin 51. ve 52. ayetleri ise bennâî kûfi hatla alçıya işlenmiştir. Mihrabın üst kısmındaki alçı süslemelerde aşı boyası rengi, alt kısmında ise yeşil ve lacivert renkler kullanılmıştır. Ana kubbe ile kubbeli bölümün karşısındaki eyvan yok olmuştur; caminin doğu kısmı da yol yapımı sırasında ortadan kalkmıştır. Buna rağmen batı bölümündeki duvar kalıntıları, bir minarenin sekizgen kaidesi, avlunun dikdörtgen havuzu ve kubbeli bölümün duvarları hâlâ görülebilir. Caminin mihrabı da kubbeli bölümün kalıntıları arasında yer alır ve günümüze kalan kısmın yüksekliği yaklaşık beş metreyi bulur. Caminin genel planı, tasarım açısından Gar Cami-i Kebir'e benzer; iç alçı oymaları ve mihrabı ise Eştercan Camisi, Pirbekran yapısı ve İsfahan Cuma Camisi'ndeki Olcaytu Mihrabı gibi yapılarla karşılaştırılabilir.

Heftşuye Cami-i Kebir'i ziyaret etmek için İsfahan'ın kuzeydoğusundaki Heftşuye köyüne gitmek ve köye çıkan yollardan yapının bulunduğu yere ulaşmak gerekir. İsfahan'ın iklim koşulları göz önüne alındığında, ilkbahar ve sonbahar bu bölgeyi ziyaret etmek ve gezmek için daha uygun mevsimlerdir. Ziyaret sırasında, bu tarihi yapının kalıntılarının daha iyi korunabilmesi için kalan bölümlere dokunmamak veya yaslanmamak, alçı oymalara zarar vermemek ve malzemeleri yerinden oynatmamak daha iyidir. Ayrıca sessizliği korumak, köyün atmosferine saygı göstermek ve yapının çevresine çöp bırakmamak da bu bölgedeki sorumlu turizmin bir parçasıdır.