مسجد جامع هفت شویه

مسجد جامع هفت‌شویه در روستای هفت‌شویه، از توابع خوراسگان در شمال شرقی اصفهان، قرار دارد و یکی از بناهای تاریخی ارزشمند این ناحیه به شمار می‌رود. این مسجد از نظر معماری، بنایی دوایوانی و متعلق به شیوه کلاسیک مساجد سلجوقی است که بنای اولیه آن در قرن پنجم هجری شکل گرفته است. مصالح اصلی بنا خشت است و در نمای بیرونی آن از آجر به صورت ساده و تزئینی استفاده شده و شواهد موجود، پی بنا را نیز از سنگ و آهک نشان می‌دهد. مسجد جامع هفت‌شویه در ۵ اسفند ۱۳۴۱ با شماره ۴۳۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. درباره تاریخ ساخت بنا در منابع دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد و برخی آن را متعلق به سده هفتم هجری دانسته‌اند؛ همچنین بخش‌هایی از بنا در دوره ایلخانی دستخوش تغییر و بازسازی شده است.

مهم‌ترین بخش باقی‌مانده مسجد، محراب نفیس آن است که گچ‌بری‌های ارزشمندی را در خود حفظ کرده و نسبت به دیگر قسمت‌های بنا سالم‌تر مانده است. آثار معماری دوره سلجوقی در ایوان شمالی به‌خوبی قابل تشخیص است و بخش عمده تزئینات گچی بنا به دوره ایلخانی نسبت داده می‌شود. در نوار پیرامون محراب، آیت‌الکرسی با خط ثلث و در اطراف اسپر آن سوره فاتحه با خط کوفی و آیات ۵۱ و ۵۲ سوره قلم با خط کوفی بنایی گچ‌بری شده است. در تزئینات گچی بالای محراب رنگ اخرایی و در قسمت پایین رنگ‌های سبز و لاجوردی به کار رفته است. گنبد اصلی و ایوان مقابل گنبدخانه از میان رفته و بخش شرقی مسجد نیز در جریان احداث جاده از بین رفته است؛ با این حال، بقایای دیوارهای بخش غربی، پایه هشت‌ضلعی یک منار، حوض چهارگوش حیاط و دیوارهای گنبدخانه همچنان قابل مشاهده است. محراب مسجد نیز در میان بقایای گنبدخانه قرار دارد و ارتفاع بخش باقی‌مانده آن به حدود پنج متر می‌رسد. نقشه کلی مسجد از نظر طرح با مسجد جامع گار شباهت دارد و گچ‌بری‌های داخلی و محراب آن نیز با بناهایی مانند مسجد اشترجان، عمارت پیربکران و محراب اولجایتو در مسجد جامع اصفهان قابل مقایسه است.

برای بازدید از مسجد جامع هفت‌شویه باید به روستای هفت‌شویه در شمال شرقی اصفهان رفت و از مسیر جاده‌های منتهی به روستا به محل بنا رسید. با توجه به شرایط آب‌وهوایی اصفهان، فصل‌های بهار و پاییز زمان مناسب‌تری برای بازدید و گردش در این محدوده هستند؛ در هنگام بازدید نیز بهتر است از لمس یا تکیه دادن به بخش‌های باقی‌مانده، آسیب زدن به گچ‌بری‌ها و جابه‌جا کردن مصالح خودداری شود تا بقایای این بنای تاریخی بیشتر حفظ شود. همچنین رعایت سکوت و احترام به فضای روستا و پرهیز از رها کردن زباله در اطراف بنا، بخشی از گردشگری مسئولانه در این منطقه است.