Sengbast Kalesi

Sengbast Kalesi, İsfahan Eyaleti'nin Erdestan ilçesine bağlı Zevare şehrinin en önemli tarihî yapılarından biridir ve şehrin tarihî dokusunda, Nemazi Caddesi üzerinde yer alır. Bu savunma kalesi, hicrî kameri takvimle 5. yüzyılda, Selçuklular döneminde, Ebu Ali Dehdar-ı Zevarei tarafından yaklaşık 1500 metrekarelik bir arazi üzerine inşa edilmiştir. Ebu Ali Dehdar, Hasan Sabbah'ın yakın çevresinden biri ve İsmailî mezhebinin tanınmış simalarındandı; Sengbast Kalesi'nin onun faaliyet döneminde bu mezhebin önemli merkezlerinden biri sayıldığı söylenir. Yapı, sağlamlığı ve savunma özellikleri nedeniyle Alamut Kalesi'nden sonra ülkenin en büyük ve en sağlam tarihî kalelerinden biri kabul edilir ve 1381 yılında 6144 numarayla İran Ulusal Eserler Listesi'ne kaydedilmiştir.

Sengbast Kalesi, küp biçimli ve iki katlı bir yapıdır; yüksekliği yaklaşık 12 metreye ulaşır. Yapının dört köşesinde silindir biçimli gözetleme kuleleri bulunur; iç mekânında ise konut bölümleri, ahır, depo ve nöbetçi odası gibi kısımlar yer alıyordu. Kalenin inşasında kerpiç, çamur ve toprak kullanılmış, alt kısmında ise taştan da yararlanılmıştır. Yapının ilginç özelliklerinden biri, içeri girişteki özel yöntemdir; kalenin küçük bir girişi dışında büyük bir kapısı yoktu ve içeri duvarların yüksekliğindeki pencerelerden girilebiliyordu; insanlar bu pencerelerden ip yardımıyla geçerdi. Tarihî ve yerel rivayetlere göre bu kale, Moğolların Zevare'ye saldırısı sırasında da savunma açısından önem taşımış, halk sığınmak için burayı kullanmıştır. Geçmiş yıllarda, 1396'daki çatı iyileştirmesi de dahil olmak üzere çeşitli onarımlar yapılmış olsa da yapının bazı bölümleri hâlâ daha fazla bakım ve onarıma ihtiyaç duymaktadır.

Sengbast Kalesi'ni ziyaret etmek için Zevare şehrinin tarihî dokusuna gitmeli ve bu tarihî yapıya Nemazi Caddesi'nden ulaşmalısınız. Kaleyi gezmek bir saatten kısa sürer ve ücretsizdir; ancak gitmeden önce iç mekânın gezilip gezilemeyeceğinden emin olmanızda fayda var. Kale şehrin eski dokusunun sınırları içinde yer aldığı için ziyaretinizi Zevare'nin tarihî sokaklarında dolaşmak ve tarihî çarşı, Cuma Camii ve Zevare'nin geleneksel buzhanesi gibi yerleri görmekle birleştirebilirsiniz. İlkbahar ve sonbahar mevsimleri, havanın daha ılıman olması nedeniyle bu çöl şehrinin tarihî dokusunda gezmek için daha uygun zamanlardır. Ziyaret sırasında, bu değerli eserin gelecek nesillere ulaşabilmesi için kerpiçlere ve yıpranmış duvarlara dokunmaktan kaçınmanız da iyi olur.