مسجد چهل‌ستون زنجان یکی از ارزشمندترین بناهای مذهبی و تاریخی شهر زنجان است که در بافت قدیمی بازار زنجان، در راسته حجت‌الاسلام و در ضلع جنوب شرقی مسجد جامع زنجان قرار دارد. این مسجد در سال 1284 هجری قمری به همت عالم برجسته دوره قاجار، ملاعلی قارپوزآبادی، ساخته شد و در زمان خود یکی از مهم‌ترین حوزه‌های علمیه ایران به شمار می‌رفت. قرارگیری بنا در میان مجموعه بازار تاریخی زنجان، بر اهمیت فرهنگی و اجتماعی آن افزوده و باعث شده است که مسجد چهل‌ستون علاوه بر کارکرد مذهبی، بخشی از هویت تاریخی شهر نیز محسوب شود. این بنای تاریخی بیش از یک قرن است که در کنار دیگر آثار ارزشمند زنجان، روایتگر بخشی از تاریخ علمی و مذهبی منطقه است.

مسجد چهل‌ستون دارای صحنی وسیع و شبستانی بزرگ است که مهم‌ترین ویژگی معماری آن، استقرار طاق‌ها و تویزه‌های ضربی بر روی 32 ستون قطور و مستحکم است؛ ویژگی‌ای که سبب شهرت بنا به نام چهل‌ستون شده است. معماری مسجد متأثر از الگوی چهارایوانی بوده و حجره‌های طلاب علوم دینی در دو سوی بنا قرار گرفته‌اند. محراب مسجد با رسمی‌بندی‌های زیبا و کاشی‌کاری معقلی تزیین شده و ازاره‌های آن با نقوش گل و بوته و کاشی‌های هفت‌رنگ جلوه‌ای چشم‌نواز دارند که از شاخصه‌های هنر کاشی‌کاری دوره قاجار به شمار می‌روند. کتیبه‌های تاریخی موجود در بنا نیز اطلاعات ارزشمندی درباره زمان ساخت و مرمت‌های انجام‌شده در دوره‌های بعدی ارائه می‌دهند. فضای آرام، شبستان‌های وسیع و معماری اصیل این مسجد، آن را به یکی از جذاب‌ترین بناهای مذهبی زنجان برای علاقه‌مندان به تاریخ و معماری تبدیل کرده است.

برای دسترسی به مسجد چهل‌ستون کافی است به بازار بالای زنجان و راسته حجت‌الاسلام مراجعه کنید. این مسجد در فاصله کوتاهی از مسجد جامع زنجان قرار گرفته و بازدید از هر دو بنا را می‌توان در قالب یک گردش تاریخی در بافت قدیمی شهر انجام داد. بهترین زمان بازدید از مسجد، فصل‌های بهار و پاییز است که شرایط آب‌وهوایی زنجان برای پیاده‌روی در بازار تاریخی و بازدید از بناهای فرهنگی مناسب‌تر است. هنگام بازدید از این مجموعه ارزشمند، رعایت سکوت و احترام به فضای مذهبی، خودداری از لمس تزیینات تاریخی و حفظ پاکیزگی محیط، از مهم‌ترین اصول گردشگری مسئولانه محسوب می‌شود و به حفاظت بهتر از این میراث فرهنگی کمک می‌کند.